گزارشگری مالی (XBRL) اساس و زیربنای حسابداری و طبقه بندی های حسابداری را تغییر می‌دهد. به طور مثال چون دو شرکت در صنعت مشابه فعالیت می کنند و درآمدهایشان را به شکل مشابهی در صورت سود و زیان گزارش می کنند، دلیل نمی شود که اقلام صورتهای مالی آنها لزوماً قابل مقایسه و یکسان باشند. این اقلام می توانند به خاطر تفاوت در طبقه بندی شان و به خاطر تفاوت در مبنای حسابداری که بر اساس آن ممکن است درآمد شناسائی و تخصیص گردد، با یکدیگر فرق داشته باشند.
برخی فکر می کنند که زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) استانداردهای جدید حسابداری را صورت بندی می‌کند، اما در واقع چنین نیست، زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) به طور الکترونیکی جنبه های مشخصی از استانداردهای حسابداری موجود را دربردارد تا این استانداردها در قالب سازمانی برای اشخاص و برنامه‌های رایانه ای قابل درک باشد. زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) مفاهیم گزارشگری مالی یا حسابداری مالی را تعریف نمی کند بلکه مفاهیم موجود حسابداری را به طور الکترونیکی در بر دارد.
زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) با تهیه صورتهای مالی الکترونیکی به بهبود گزارشگری معطوف است. در بلندمدت، زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) باید تغییرات گزارشگری مالی را آسان کند. البته این تغییرات را بازار اعمال می کند نه زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL).
زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) نموداری استاندارد از حسابهایی نیست که در سازمان‌ها استفاده می شوند. بلکه روشی است برای تطبیق اطلاعات استفاده شده داخلی با اقلام عمومی در خارج از سازمان، که برای دستیابی به قابلیت مقایسه، استفاده می شود.
گفتنی است که زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) افشای اطلاعات اضافی و میزان کامل بودن افشای آنها را تعیین نمی‌کند بلکه هیأت استانداردهای حسابداری مالی، هیأت استانداردهای حسابداری بین‌المللی و سایر سازمان های وضع کننده اصول حسابداری می توانند تصمیم بگیرند یا قضاوت کنند که یک سازمان باید چه مواردی را در صورت های مالی افشا کند. افشاگری ها را تنها کاربر در زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) مشخص می کند. در واقع زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) چارچوبی است برای آن دسته از اطلاعاتی مالی که باید گزارش شوند.
گفتار چهارم : پیشینه پژوهش
۲-۴ پژوهشهای برون از کشور
در طول بیست سال گذشته، پژوهشگران در مورد اینکه چگونه تفاوت در شکل ارائه اطلاعات بر روی تصمیمات استفاده کنندگان تأثیر می گذارد پژوهشهای زیادی انجام داده‌اند. اخیراً اینترنت شرایط جدیدی برای انتشار اطلاعات گوناگون مالی شامل صورتهای مالی و گزارشهای سالانه فراهم آورده است. در یکی از این پژوهشها تأثیر شکل های متنوع ارائه بر قضاوت استفاده کنندگان و اثر آن بر تصمیمات و پیش‌بینی‌های آنان، میزان اطلاعات در دسترس و زمان استفاده شده برای تصمیم گیری، مورد مطالعه قرار گرفته است. نتیجه این پژوهش نشان می دهد: “استفاده از متن های رایانه ای برای ارائه صورتهای مالی می تواند بر پروسه قضاوت استفاده کنندگان تأثیر بگذارد.et al , 2003 , p 85-203) Richard B , Dull ,)
هاپ وود۵۷ (۱۹۹۶) معتقد است درباره محتوای صورتهای مالی پژوهشهای زیادی انجام شده است ولی در مورد ارائه آن کار زیادی صورت نگرفته است، یکی از این اشکال، زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) برای ارائه صورتهای مالی در اینترنت است. بکارگیری زبان توسعه پذیر گزارشگری مالی (XBRL) به این معنی است که هرکسی می تواند با درجه اطمینان بالا و اعتبار زیاد اطلاعات غنی و پرمعنایی را در وب قرار دهد و بکار گیرد. (میرمجربیان، ۱۳۸۳، ۸ )
بر طبق مطالعاتی که کوک۵۸ انجام داده، ۷۰ درصد شرکتهای بزرگ در استرالیا از گزارشگری مالی تحت وب برای افشای اطلاعات مالی خود استفاده می کنند.
در زیر چکیده ای از پژوهشهایی که در سه کشور امریکا، انگلیس و ایرلند انجام گرفته آورده شده است.
آمریکا
دبرسنی و گری۵۹ (۱۹۹۶) ، ۵۰ شرکت را که از نظر مجله فورچون برترین شرکتهای آمریکا بودند، مورد بررسی قرار دادند، از این ۵۰ شرکت۴۸ شرکت وب سایت داشتند و سی و چهار شرکت (۶۹ درصد) گزارش های مالی سالانه خود را در سایت خود منتشر می کردند.
در پژوهشی (۱۹۹۹) که در مجله Accounting Horizons به چاپ رسیده است. نویسندگان مطالعه‌ای را با حجم نمونه ۲۹۰ شرکت در آمریکا از نوامبر ۱۹۹۷ تا ژانویه ۱۹۹۸ انجام دادند که مطالعه آنها یافته های ذیل را در بر داشت:
۷۰ درصد از این شرکتها از گزارشگری تحت وب استفاده می کردند، و اطلاعات گزارش شده بوسیله این شرکتها از لحاظ به موقع بودن بسیار عالی بودند.
مفید بودن گزارشگری تحت وب در این شرکتها به چگونگی در دسترس بودن این اطلاعات، میزان اطلاعات افشا شده و همچنین چگونگی بارگذاری (دانلود کردن) و یا تجزیه و تحلیل کردن این اطلاعات بستگی داشت.
در پژوهشی (۲۰۰۱) که در مجله Communications of The ACM به چاپ رسیده نتایج دیگری از گزارشگری تحت وب در آمریکا را گزارش کرده است. در این پژوهش وب سایت ۲۰۳ شرکت مورد تجزیه و تحلیل قرار داده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش مؤید این مطلب است که مجموعه داده های مالی گزارش شده در وب سایت یک شرکت با توان تحلیل استفاده کننده خاص از اطلاعات شرکت ارتباط معنی داری دارد.
انگلستان
بررسی ۵۰ شرکت بزرگ پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار لندن که در ارزش بازار کل سرمایه شرکت توسط لایمر۶۰ در سال ۱۹۹۷ انجام شد نشان داد که:
۶۰ درصد از این شرکتها از گزارشگری تحت وب استفاده می کردند.
بیشتر اطلاعات مالی گزارش شده در وب سایت این شرکتها اطلاعات حسابرسی نشده بود که این مورد در ۵۷ درصد از شرکتهای دارای گزارشگری تحت وب مشاهده گردید.توضیح دقیق اینکه شرکتها توجه زیادی به توزیع بیشترین اطلاعات موجودشان درباره فعالیتهایشان را داشته اند.
۹۶ درصد از شرکتهایی که از گزارشگری تحت وب برای ارائه اطلاعات مالی استفاده می کردند از اتصال ابر متنی۶۱ برای در دسترس قرار دادن اطلاعات مالی به استفاده کنندگان سود می بردند که این سطح بالای دسترسی نشان دهنده این است که این شرکتها به نیازهای اطلاعاتی بازدیدکنندگان سایت خود اهمیت قایل بودند.
ایرلند
در ایرلند پژوهشهای مشابهی توسط برنان و هوریگان۶۲ با انتخاب ۹۱ شرکت بزرگ پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایریش۶۳ و ۱۵ موسسه نیمه دولتی انجام شد. آنها دریافتند که به طور میانگین ۶۵ درصد از این شرکتها از گزارشگری مالی تحت وب استفاده کرده‌اند، علاوه بر این آنها دریافتند که:
موقعیت (محل) اطلاعات مالی در اینترنت همیشه مشخص نبود. برای مثال برخی از شرکتها اطلاعات مالی را به صورت بسیار نامناسبی در سایت خود قرار می‌دادند.
در بسیاری از سایت ها، صفحات وب مرتبط به هم به وسیله ابزارهای پیوند دهنده به همدیگر وصل نشده بودند.
شکل و محتوای اطلاعات مالی عموماً با ابزار گزارشگری مالی جدید منطبق نبود.
(Pak- Lok , Poon et al , 2003 , p 1-2)
پژوهشهای انجام شده توسط پژوهشگران در زمینه فن آوری اطلاعات توجه هیأت های تدوین کننده استانداردهای حسابداری و سایر مراجع علمی حسابداری را به خود جلب کرده است و از پژوهشهایی که در این زمینه صورت بگیرد حمایت می کند. در همین ارتباط در نوامبر ۱۹۹۹ گروهی از دانشگاهیان مطالعه‌ای را با عنوان “گزارشگری تجاری در اینترنت” برای کمیته استانداردهای بین‌المللی حسابداری (IASC) تهیه کردند. اقدامات مشابهی در ارتباط با گزارشگری تحت وب بوسیله هیأت تدوین استانداردهای حسابداری مالی (FASB) انجام شده است. اهداف اصلی این مطالعات تعیین نوع اطلاعات گزارش شده شرکتها (نه صرفاً اطلاعات مالی) و مواجهه با پیشرفت روزافزون و مهیج اینترنت و تأثیر فن آوری اطلاعات بر سطح گزارشگری شرکتها بوده است.
پروژه پژوهشاتی گزارشگری تجاری مربوط به FASB در سال ۲۰۰۰ شرکتهای فهرست فورجون ۱۰۰ را مورد بررسی قرار داد. نتایج نشان داد که ۹۹ درصد آن شرکتهای وب سایت داشتند. ۶۱ درصد شرکتها گزارشهای مالی سالانه خود را در فرمت PDF ارایه می نمودند و ۵۹ درصد در فرمت HTML و در ۲۷ درصد مابقی، استفاده کنندگان می توانستند بین PDF و HTML انتخاب کنند. از کل جمعیت، ۲۱ درصد گزارشهای مالی خود را در فرمت های مایکروسافت ورد ارایه می کردند. ۱۶ درصد دیگر از کاربرگ های الکترونیکی به صورتی که قابل ذخیره شدن بر روی کامپیوتر بودند، استفاده کردند.
دبرسنی، روجر، گری و گلن در پژوهشی که در سال ۲۰۰۱ انجام دادند به ارایه ی متنهای
رایانهای گزارش های مالی در وب، قابلیت اعتماد آنها و همچنین یافتن استانداردی برای ارایه یکنواخت گزارش ها پرداختند. آن ها به این منظور کنسرسیومی را به رهبری AICPA برای توسعه گزارشگری مالی تحت وب تشکیل دادند.
۲-۵ پژوهشهای درون کشور
در ایران طی چند سال گذشته پژوهشهایی در رابطه با حسابداری تحت وب و گزارشگری مالی تحت وب انجام شده است. حمید میر مجربیان در سال ۱۳۸۳ در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه تربیت مدرس با عنوان حسابداری تحت وب و تأثیر آن بر گزارشگری مالی داخلی و تصمیم گیری ضمن بررسی مقوله حسابداری تحت وب به آزمون تأثیر حسابداری تحت وب بر تصمیم گیری اقتصادی مدیران بنگاههای اقتصادی از طریق تأثیر آن بر متغیرهای واسطه ای خصوصیات کیفی مربوط بودن (اطلاعات و دسترسی به اطلاعات پرداخته است. وی در این پژوهش صرفاً به بررسی تأثیر حسابداری تحت وب بر گزارشات حسابداری مدیریت پرداخته است. نتایج این بررسی نشان می دهد که ارتقای خصوصیات کیفی مربوط بودن و دسترسی آسان به اطلاعات در حسابداری تحت وب بر تصمیم گیری های اقتصادی مدیران داخلی شرکتها تأثیر مثبت دارد.
در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی پژوهشی توسط علیرضا گردون زاده با عنوان معرفی حسابداری تحت وب و بررسی محدودیت های اجرای آن انجام شده است.
یافته های حاصل از این پژوهش به شرح زیر می باشد:
حسابداران، مدیران مالی و به طور کلی فعالان مالی در ایران در خصوص سامانه حسابداری تحت وب آشنایی کافی ندارند.
بحث قابلیت اعتماد به اینترنت در ایران در استفاده از حسابداری تحت وب تأثیر منفی می‌گذارد، امنیت اطلاعات در اینترنت استفاده از حسابداری تحت وب را با محدودیت مواجه می سازد
شرکت های فعال در زمینه سامانه های حسابداری در ایران در مورد ارایه سامانه‌های حسابداری تحت وب فعالیت ویژه ای ندارند.
در دانشگاه الزهرا پژوهشی با عنوان بررسی دلایل عدم انتشار گزارشهای مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در وب سایت این شرکتها توسط آتری نادر پور انجام شده است. یافته های آزمون فرضیات این پژوهش

Leave a Comment