ا و تدابیر اقتصادی اتخاذ شده، از لحاظ استفاده کارآمد و اثربخش از منابع ، ثبات و تعادل اقتصادی و رفاه اجتماعی و ارزیابی آثار مالیاتها و عوارض برقرار شده بر متغیرهای کلان اقتصادی از جمله تولید ناخالص ملی، سرمایه گذاری ملی، تراز بازرگانی و تراز پرداختها.
اتخاذ تصمیمات اقتصادی به عنوان بزرگترین اعتبار دهنده، تولید کننده و مصرف کننده در کشور.
جامعه:
نقشی که واحدهای انتفاعی، بویژه واحدهای بزرگ، در اقتصاد، اشتغال، توسعه و رفاه کشور بطور اعم و در منطقه استقرار بطور اخص دارند، و آثار زیست محیطی و چگونگی و میزان استفاده آنها از منابع طبیعی و امکانات ملی، منشأ نیاز و علاقه جوامع ملی و محلی به کسب اطلاعاتی در مورد بقاء و فعالیت های واحدهای مزبور است که می تواند توسط نهادها و تشکلهای اجتماعی و رسانه های جمعی ابراز و درخواست شود.(مبانی نظری گزارشگری مالی در ایران ، انتشارات سازمان حسابرسی، ۱۳۸۵ ، ۳۰-۱۹ )
۲-۱-۹ ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری
هدف های گزارشگری مالی و مبانی حسابداری ایجاب می کند، اطلاعاتی که گزارشگری مالی فراهم می آورد از ویژگی های معینی برخوردار باشد. هرچند این ویژگی ها، تا حدود زیادی تحت تأثیر اوضاع و احوال اقتصادی ، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و مناسبات حقوقی جامعه قرار دارد اما در هر حال، اطلاعاتی که فراهم می شود باید برای قضاوت و تصمیم گیری استفاده کنندگان نسبت به واحد انتفاعی مفید، قابل اعتماد و بطور نسبی صحیح باشد.(مبانی نظری گزارشگری مالی در ایران ، انتشارات سازمان حسابرسی، ۱۳۸۵ ، ۴۹ )
تروبلاد نام کمیته ای است که انجمن حسابداران خبره آمریکا (AICPA) در سال ۱۹۷۱ تشکیل داد. این کمیته جمعاً دوازده هدف را برای صورتهای مالی بیان می کند که ارائه اطلاعات مفید برای تصمیم گیریهای اقتصادی، ارائه اطلاعات مفید برای پیش بینی و ارزیابی جریان وجوه نقد آتی و سودآوری و تأمین اطلاعات مفید برای قضاوت درباره توان مدیریت در به کارگیری اثر بخش صنایع تعدادی از این اهدافند. (شباهنگ ، ۱۳۸۴ ، ۸۹)
گزارش های مالی برای تأمین نیاز طیف وسیع استفاده کنندگان باید دارای ویژگی‌های مشخص باشد. گزارش تروبلاد هفت ویژگی کیفی را که باید در گزارش ها وجود داشته باشد به شرح زیر برمی شمرد:
۱-مربوط بودن، ۲- شکل و محتوا، ۳- قابل اعتماد (اتکا)، ۴- بی طرفانه بودن، ۵- قابل مقایسه بودن، ۶- ثبات رویه، ۷- قابل فهم بودن (ریاحی بلکویی، ۱۳۸۱ ، ۱۸۸ )
در بخشی از گزارش تروبلاد چنین آمده است:
ویژگی های کیفی اطلاعات مندرج در صورتهای مالی باید به میزان زیادی بر اساس نیازهای استفاده کنندگان از این صورتهای مالی قرار گیرد. اطلاعات باید تا حد امکان بی‌طرفانه تهیه شده باشد. استفاده کنندگان، هنگام تصمیم گیری نه تنها باید اطلاعات ارایه شده را درک کنند بلکه باید بتواند قابل اعتماد بودن آنرا مورد قضاوت و ارزیابی قرار دهند نیز بتوانند آنها را با اطلاعات ارائه شده در مورد انواع فرصتهای آتی و تجربه های قبلی مقایسه نمایند. در همه موارد اطلاعات، زمانی مفیدتر است که بر محتوای اقتصادی نه بر شکل فنی، تأکید بیشتری نماید.
هیأت استانداردهای حسابداری مالی (FASB) بیانیه شماره ۲ از مفاهیم حسابداری مالی (SFAC) را با نام ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری منتشر کرد تا برای انتخاب از بین دو عامل زیر، شاخصی را به دست دهد؛ نخست ، روش های گوناگون در حسابداری و گزارشگری مالی و دوم ضوابط افشای اطلاعات.( Statenment Of Frnancial Accounting Concepts NO02,)
اصولا این شاخصها نشان می دهد برای تصمیم گیری کدام دسته از اطلاعات سودمندتر است. مهمترین کیفیت این است که اطلاعات از نظر تصمیم گیری، مفید یا سودمند باشند. “مربوط بودن” و “قابل اعتمادبودن” همراه با اجزای تشکیل دهنده آنها در زمره‌ی دو ویژگی کیفیت اصلی اطلاعات قرار می گیرد. (ریاحی بلکویی، ۱۳۸۱ ، ۲۰۹)
مربوط بودن:
اطلاعاتی مربوط است که بتواند ارزیابی استفاده کنندگان را نسبت به نتایج وقایع گذشته و حال و یا انتظارات آنها را در مورد رویدادهای آتی یک واحد انتفاعی تأثیر، تعدیل یا رد کند و از این طریق در تصمیمات استفاده کنندگان برای انجام یک عمل یا خودداری از آن موثر افتد. (مبانی نظری گزارشگری مالی در ایران ، انتشارات سازمان حسابرسی، ۱۳۸۵ ، ۵۰ )
به عبارت دیگر مربوط بودن به توانائی اطلاعات در اثرگذاری بر تصمیمات مدیران (در تغییر دادن یا تأکید کردن بر انتظارهای آنها درباره‌ی نتیجه‌ها یا حاصل اقدام‌ها یا رویدادها گفته می شود. مربوط بودن می تواند دارای درجه های گوناگون باشد. میزان مربوط بودن اطلاعات خاص بین استفاده کنندگان متفاوت است و به میزان نیاز آنها به موضوع خاص بستگی دارد که باید درباره آن تصمیم هایی بگیرند. با توجه به مفهوم چارچوب نظری، اطلاعات مربوط به استفاده کنندگان کمک می کند تا رویدادهای گذشته، حال و آینده را مورد ارزیابی قرار دهند (سودمندی در پیش بینی)، آنها را تائید کنند یا انتظارات قبلی را تغییر دهند (سودمندی در ارزیابی). اطلاعات برای اینکه مربوط باشند، پیش از اینکه توان اثرگذاری بر تصمیم ها را از دست بدهند، باید در اختیار تصمیم گیرنده قرار گیرند (به موقع بودن).
مربوط بودن یکی از ویژگی های کیفی و اساسی اطلاعات حسابداری است. ارائه اطلاعات مربوط، تصمیم گیرندگان را در اخذ تصمیمات منطقی یاری می دهد و می تواند عاملی برای جلوگیری از بروز ابهام و سردرگمی در بررسی و مطالعه اطلاعات مالی محسوب شود. اما تعیین اینکه چه اطلاعاتی مربوط است و چه اطلاعاتی نامربوط، مسلماً کار ساده‌ای نیست. زیرا مربوط بودن یک ویژگی نسبی است و محتوای آن به استفاده کنندگان اطلاعات مالی و خواست های آنان بستگی دارد. به طور کلی میتوان گفت: اطلاعاتی مربوط محسوب می‌شود که در تصمیم گیریها‌ موثر و نقش آن با اهمیت باشد. بنابراین “مربوط بودن” را میتوان تأثیر گذاری اطلاعات حسابداری بر تصمیمات استفاده کنندگان در مورد نتایج رویدادهای گذشته و پیش بینی اثرات رویدادهای فعلی و آتی، تأیید یا تعدیل انتظارات قبلی، تعریف کرد. ویژگی مربوط بودن اطلاعات مالی مبتنی بر مفاهیم اهمیت، به موقع بودن، رجحان محتوا بر شکل، قابل فهم بودن و افشای کامل است.(عالی ور ، ۱۳۸۱ ، ۲۸ )
قابل فهم بودن:
اطلاعاتی قابل فهم است که استفاده کنندگان عادی بتوانند موضوع را درک و آثار آن را ارزیابی کنند. استفاده کنندگان عادی از اطلاعات مالی کسانی هستند که دانش متعارفی از مسایل کسب و کار، اقتصاد و حسابداری دارند و می خواهند با مطالعه دقیق اطلاعات، بر اساس آن قضاوت یا تصمیم گیری کنند. اطلاعات مالی هنگامی قابل فهم است که عملیات و رویدادهای مالی را به زبانی ساده و با اصطلاحاتی رایج توصیف کرده باشد. یک عامل مهم در قابل فهم بودن اطلاعات مالی نحوه ارائه اطلاعات یعنی شیوه ادغام و طبقه بندی اطلاعات است. عامل دوم توان استفاده کنندگان از اطلاعات می باشد. با این حال، قابل فهم بودن مترادف سادگی نیست و به بهانه دشواری درک اطلاعات نمی‌توان از افشای اطلاعات درباره موضوعات پیچیده و بااهمیتی خودداری کرد که برای استفاده کنندگان متخصص قابل فهم است. در زمینه استفاده از اینترنت این موضوع وجود دارد که آیا خود اینترنت از قابلیت فهم بهتر حمایت می کند و یا اینکه آن را سخت می نماید.
قابل اعتمادبودن:
برای اینکه اطلاعات مفید باشد باید همچنین قابل اعتمادباشد. اطلاعاتی قابل اتکاست که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه با اهمیت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند.
اطلاعات ممکن است مربوط باشد لیکن ماهیتاً یا در بیان چنان غیرقابل اعتمادباشد که شناخت آن در صورتهای مالی به طور بالقوه گمراه کننده شود. به طور مثال اگر اعتبار و مبلغ یک ادعای خسارت در یک اقدام قانونی مورد سوال واقع شود، ممکن است شناخت کل مبلغ ادعا در ترازنامه برای واحد تجاری نامناسب باشد گرچه افشای مبلغ و شرایط ادعا می تواند مناسب باشد.

قابل مقایسه بودن:
استفاده کنندگان صورتهای مالی باید بتوانند صورتهای مالی واحد تجاری را طی زمان برای تشخیص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری مقایسه نمایند. استفاده کنندگان همچنین باید بتوانند صورتهای مالی واحدهای تجاری مختلف را مقایسه کنند تا وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی آنها را نسبت به یکدیگر بسنجند. بدین ترتیب ضرورت دارد اثرات معاملات و سایر رویدادهای مشابه در داخل واحد تجاری و در طول زمان برای آن واحد تجاری با ثبات رویه اندازه گیری و ارائه شود و بین واحدهای تجاری مختلف نیز هماهنگی رویه در باب اندازه‌گیری و ارائه موضوعات مشابه رعایت گردد.
برای آنکه اطلاعات مالی قابل مقایسه باشند باید اندازه گیری و ارائه اطلاعات مربوط به معاملات، عملیات، رویدادهای مالی و اقلام مختلف صورتهای مالی در طول یک دوره مالی و در دوره‌های مختلف به یکی از رویه ها انجام و این رویه ها در طول زمان بطور یکنواخت بکار گرفته شوند (ثبات رویه). بکارگیری مبانی مختلف در اندازه گیری ارزش عناصر حسابداری، شناسائی درآمد به انحای گوناگون، وجود مبانی مختلف برای مقابله هزینه ها با درآمد و تنوع رویه های حسابداری، افشای رویه های حسابداری و توضیحات دیگری را لازم می سازد که توصیف رویدادهای اقتصادی را کامل و اقلام صورتهای مالی را شفاف و گویا کند و به این ترتیب قابلیت مقایسه اطلاعات را نیز فزونی بخشد (افشای کافی). (مبانی نظری گزارشگری مالی در ایران ، انتشارات سازمان حسابرسی، ۱۳۸۵ ، ۵۶-۴۹ )
گفتار دوم: گزارشگری مالی تحت وب
۲-۲ دیباچه
روند پرشتاب دگرگونی های صورت گرفته در حوزه فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و به ویژه اینترنت، کلیه ابعاد جوامع بشری را تحت تأثیر قرار داده به گونه ای که برای مثال در حوزه‌ی حسابداری؛ منجر به معرفی یک روش نوین و انقلابی برای گزارشگری مالی شده است. این روش نوین گزارشگری مالی در عصر جدید را گزارشگری تحت وب گویند. منظور از گزارشگری تحت وب، استفاده از امکان مبادله اطلاعات مالی با طرف های ذینفع از طریق اینترنت است.(عرب مازار یزدی ، ۱۳۸۴ ، ۳۲)
در این گفتار از فصل دوم نخست تاریخچه مختصری از اینترنت و وضعیت کنونی آن در ایران و جهان عنوان می شود سپس به محدودیت های گزارشگری مالی سنتی تشریح شده و سپس موضوعات مهمی که حسابرسان داخلی و مدیریت در اثر بکارگیری این نوع گزارشگری با آن مواجه می‌شوند مورد بحث واقع می شود و در ادامه انگیزه ها و ریسک های ذاتی موجود در گزارشگری تحت وب مورد بررسی واقع می شود و در انتها به ابزارهای رایج مورد استفاده برای ارائه گزارشهای مالی در اینترنت و

Leave a Comment