با عنوان : سنجش تطبیقی آموزه های مانوی با مسیحیت در عصر ساسانی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد شاهرود

دانشکده علوم انسانی ، گروه تاریخ

پایان نامه برای دریافت کارشناسی ارشد (MA.)

گرایش تاریخ ایران باستان

 عنوان

سنجش تطبیقی آموزه های مانوی با مسیحیت در عصر ساسانی

استاد راهنما :

دکتر محمد علی علیزاده

استاد مشاور :

دکترمیرزا محمد حسنی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                              صفحه

چکیده………………………………………………………………………………… 1

فصل اول : کلیات پژوهش…………………………………………………………….. 2

1-1.اظهار مسئله………………………………………………………………………. 3

1-2اهداف پژوهش……………………………………………………………………. 4

1-3. طرح سئوال……………………………………………………………………. 4

1-4. ارائه فرضیات…………………………………………………………………. 5

1-5. ادبیات پژوهش…………………………………………………………………… 5

1-6. ابزار پژوهش……………………………………………………………………. 6

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

1-7. موانع و محدودیت ها پژوهش…………………………………………………… 7

1-8. فصل بندی پژوهش…………………………………………………………….. 7     

1-9. نقد و مطالعه منابع و مآخذ پژوهش……………………………………………… 8

فصل دوم : شکل گیری و ظهور مانویت……………………………………………. 13

بخش اول : 2-1. سرگذشت مانی و مقام رسالت…………………………………… 14

2-1-1. سرگذشت مانی………………………………………………………………. 14

2-1-2. مانی و مقام رسالت………………………………………………………….. 14

2-1-3. مذهب مانی………………………………………………………………….. 16

2-1-4. کرتیر و مانی……………………………………………………………….. 18

2-1-5. بهرام پسر هرمز و مانی……………………………………………………. 18

2-1-6. آخرین نیایش مانی………………………………………………………….. 19

بخش دوم : 2-2. مانویت و گسترش آن در جهان…………………………………. 21

2-2-1. خاستگاه دین مانوی…………………………………………………………. 21

2-2-2. مانویان………………………………………………………………………. 23

2-2-3. مانویت در شرق…………………………………………………………….. 25

2-2-4. مانویت در غرب……………………………………………………………. 26

2-2-5. پیروان مانی…………………………………………………………………. 27

2-2-6. توسعه مانویت و بقایای آن………………………………………………….. 29

2-2-7. فرقه ها………………………………………………………………………. 30

بخش سوم : 2-3. آثار مانویان……………………………………………………… 32

2-3-1. خط و ادبیات کتب مانوی…………………………………………………… 32

2-3-2. داستانهای تمثیلی……………………………………………………………. 35

2-3-3. ادبیات موعظه ای…………………………………………………………… 36

2-3-4. نشر کتابهای مانی در جهان…………………………………………………. 37

2-3-5. آثار مانویان در حفاری تورفان……………………………………………… 38

2-3-6. خط مانی…………………………………………………………………….. 39

فصل سوم : شکل گیری و ظهور مانویت…………………………………………… 41

بخش اول : 3-1. سرگذشت عیسی (ع)…………………………………………….. 42

3-1-1. ناصری……………………………………………………………………… 42

3-1-2. ولادت عیسی در انجیل و قرآن (کتب مقدس)………………………………. 42

3-1-3. اخبار انبیاء به ظهور مسیح (ع)……………………………………………. 43

3-1-4. ذکر نبوت عیسی بن مریم (ع)……………………………………………… 44

3-1-5. بعثت عیسی (ع)…………………………………………………………….. 45

3-1-6. رسالت حضرت عیسی (ع)…………………………………………………. 46

3-1-7. بروز شرک در زمان حضرت عیسی (ع)………………………………….. 47

3-1-8. دیدگاه قرآن کریم در مورد عیسی مسیح (ع)……………………………….. 48

بخش دوم : 3-2. مسیحیت بعد از مسیح (ع)………………………………………. 48

3-2-1. مسیحیت پس از عیسی (ع)…………………………………………………. 48

3-2-2. مسیحیت در نخستین سده های میلادی………………………………………. 50

3-2-3. شاگردان عیسی مسیح (ع)………………………………………………….. 52

3-2-4. انتشار و رسمیت مسیحیت………………………………………………….. 52

3-2-5. محیط رومی و ریشه های یهودی مسیحیت…………………………………. 53

بخش سوم : 3-3. شوراهای مسیحیت……………………………………………… 54

3-3-1. شورای داد شیوع……………………………………………………………. 54

3-3-2. شورای مدائن……………………………………………………………….. 56

3-3-3. شوراهای سال 484-485-486 (جدایی عقیدتی از غرب)………………… 57

3-3-4. مدرسه نصیبین……………………………………………………………… 60

بخش چهارم : 3-4. کلیساهای مسیحیت……………………………………………. 62

3-4-1. وجه تسمیه کلیسا……………………………………………………………. 62

3-4-2. کلیسای اورشلیم نخستین تشکل رسمی مسیحیت……………………………. 62

3-4-3. پیامدهای تأسیس قسطنطنیه : تشکیل امپراتوری مسیحی…………………… 63

3-4-4. تقسیمات مسیحیت…………………………………………………………… 64

3-4-5. پیروان راه…………………………………………………………………… 64

بخش پنجم : 3-5. وضعیت مسیحیت در امپراتوری ساسانی «ایران»…………….. 65

3-5-1. کیش ترسایی در ایران………………………………………………………. 65

3-5-2. یزدگرد و مسیحیان………………………………………………………….. 66

3-5-3. شروع آزارها در اواخر حکومت یزدگرد اول……………………………… 68

3-5-4. وضعیت مسیحیان در زمان پادشاهی بهرام پنجم…………………………… 69

3-5-5. کرتیر و مسیحیان…………………………………………………………… 71

3-5-6. گسترش کلیسا و مراکز مهم کلیسایی……………………………………….. 72

3-5-7. زمینه های نسطوری شدن کلیسای ایران و ایجاد شورای مذهبی…………… 73

3-5-8. تأثیر بارصوما در نسطوری کردن کلیسای ایران و استقلال نسطوریان از کلیسا روم شرقی      74

3-5-9. مسجد سنگی داراب آتشکده آذرخش………………………………………… 76

3-5-10. کلیسای نسطوری خارک………………………………………………….. 76

بخش هفتم :3-7. منابع و خط مسیحی……………………………………………… 78

3-7-1. اسناد منابع سریانی………………………………………………………….. 78

3-7-2. فارسی میانه مسیحی………………………………………………………… 78

فصل چهارم : مطالعه آموزه های مانوی…………………………………………… 79

بخش اول : 4-1. آموزشهای مانی…………………………………………………. 80

4-1-1. مانستان……………………………………………………………………… 80   

4-1-2. آموزش های مانی…………………………………………………………… 80

4-1-3. شایست ناشایست های مانوی……………………………………………….. 83

4-1-4. روزه های مانوی به قلم و.ب. هنینگ………………………………………. 85

بخش دوم: 4-2. اعتقادات مانوی…………………………………………………… 87

4-2-1. سرنوشت بشر پس از مرگ……………………………………………….. 87

4-2-2. نور و ظلمت………………………………………………………………… 88

4-2-3. آگاهی، راه رستگاری……………………………………………………….. 93

4-2-4. معاد و قیامت از نظر مانی…………………………………………………. 94

4-2-5. بهشت و جهنم از نظر مانی…………………………………………………. 95

بخش سوم : 4-3. آفرینش جهان و ماه و خورشید در مذهب مانی……………….. 96

4-3-1. آفرینش جهان……………………………………………………………….. 96

4-3-2. دولاب کیهانی……………………………………………………………….. 96

4-3-3. خلقت ماه و خورشید بر اساس متون مانوی………………………………… 97

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

4-3-4. صفت زمین و آسمان نورانی……………………………………………….. 97

4-3-5. ایزدان اسطوره آفرینش و خویش کاری آنان……………………………….. 98

بخش چهارم : 4-4. تأثیرات مذهب مانی بر شعر شاعران…………………………. 100

4-4-1. تجلی عرفان مانوی در غزلی از حافظ……………………………………… 100

4-4-2. ذکر مانی در شاهنامه فردوسی……………………………………………… 100

بخش پنجم : 4-5. عوامل گسترش دین مانی……………………………………….. 102

4-5-1. معجزۀ مانی…………………………………………………………………. 102

4-5-2. سلسله مراتب مانویان……………………………………………………….. 103

4-5-3. حکمت علمی مانویه………………………………………………………… 105

بخش ششم : 4-6. تأثیر اندیشه های مانی بر دیگر ادیان و بالعکس………………. 105

4-6-1. مانویت و اسلام……………………………………………………………… 105

4-6-2. شعوبیه و زندقه……………………………………………………………… 106

4-6-3. جامه سپید……………………………………………………………………. 108

4-6-4. آئین گنوسی و تأثیر آن در آیین مانی……………………………………….. 109

فصل پنجم : مطالعه آموزه های مسیحیت…………………………………………… 111

بخش اول : 5-1. تعالیم مسیح (ع)…………………………………………………. 112

5-1-1. کتاب مقدس…………………………………………………………………. 112

5-1-2. تعالیم عیسی مسیح (ع)……………………………………………………… 112

5-1-3. مختصری از وظایف اخلاقی……………………………………………….. 114

5-1-4. اعتقاد به تثلیث در نظر قرآن……………………………………………….. 115

بخش دوم : 5-2. شعائر هفت گانه مسیحیت……………………………………….. 115

5-2-1. متعه (یا ازداواج موقت)…………………………………………………….. 115

5-2-2. تعمید………………………………………………………………………… 116

5-2-3. عشاءِ ربانی…………………………………………………………………. 118

5-2-4. تأیید………………………………………………………………………….. 120

5-2-5. . دست گذاری (یا درجات مقدس روحانیت)………………………………… 120

5-2-6 . تدهین نهایی………………………………………………………………… 122

5-2-7. توبه………………………………………………………………………….. 123

5-2-8. ازدواج مسیحی……………………………………………………………… 125

5-2-9. تصویب اصول مسیحیت……………………………………………………. 126

بخش سوم : 5-3. اعتقادات مسیحیت………………………………………………. 127

5-3-1. عبادات و نیایش در مسیحیت……………………………………………….. 127

5-3-2. روزه گرفتن…………………………………………………………………. 129

5-3-3. گناه در آئین مسیحیت……………………………………………………….. 129

5-3-4. ماهیت مرگ………………………………………………………………… 131

5-3-5. مراسم سبت نزد مسیحیان…………………………………………………… 131

5-3-6. ذکر نشانه های قیامت……………………………………………………….. 133

5-3-7. تدفین در مسیحیت و مقابر عیسویان………………………………………… 134

بخش چهارم : 5-4. انجیل و اعیاد مسیحیت……………………………………….. 134

5-4-1. انجیل های چهارگانه………………………………………………………… 134

5-4-2. تکریم به زن در انجیل و حجاب در انجیل…………………………………. 135

5-4-3. مفهوم خدا نزد مسیحیان…………………………………………………….. 136

5-4-4. اعیاد مسیحیت………………………………………………………………. 137

بخش پنجم : 5-5. موعظه ها و پیام ها عیسی……………………………………… 139

5-5-1. موعظه های عیسی به دوازده شاگردش…………………………………….. 139

5-5-2. درخت طوبی………………………………………………………………… 141

5-5-3. پیام عیسی (ع) و مسئله اسطوره شناسی……………………………………. 141

5-5-4. عرفان مسیحی خدای گرای بشر نگار…………………………………….. 143

5-5-5. مبارزه با انحراف و تعریف………………………………………………… 144

5-5-6. چهار امری که موجب آرامش می شوند……………………………………. 144

بخش ششم : 5-6. آموزشهای اجتماعی عیسی (ع) و پیروان عیسی (ع) و بعضی

از فرقه ها مسیحیت…………………………………………………………………. 145

5-6-1. آموزشهای اجتماعی عیسی (ع)…………………………………………….. 145

5-6-2. وضع اجتماعی و خرافی مسیحیان………………………………………….. 145

5-6-3. گفتگوها و مشاجرات مذهبی………………………………………………… 147

5-6-4. شریعت و آزادی روح القدس……………………………………………….. 149

5-6-5. رسولان و اعتقاد نامه رسولان………………………………………………. 150

5-6-6. اعتقادات مسیحیان و مسیحیت نسطوری در ایران…………………………. 153

بخش هفتم : 5-7. تأثیر آموزه های مسیحی بر دیگر ادیان و بالعکس……………. 154

5-7-1. مسیحیت و ویژگی های پسندیده آن…………………………………………. 154

5-7-2. ظهور اندیشه های گنوسی و مارکیونی…………………………………….. 155

5-7-3. مهر پرستی و مسیحیت……………………………………………………… 156

5-7-4. هزاره سلطنت عیسی مسیح (ع)……………………………………………. 160

5-7-5. دعای اوزیریس برای خدای آفتاب (مقایسه با دین مسیح)………………….. 161

فصل ششم : مطالعه تطبیقی آموزه های مانوی و مسیحیت در عصر ساسانی……. 162

بخش اول : 6-1. سرگذشت مانی و عیسی (ع)……………………………………. 163

6-1-1. خانواده مانی و عیسی (ع)………………………………………………….. 163

6-1-2. دوازده سالگی مانی و عیسی (ع)…………………………………………… 163

6-1-3. محتوای سخنان مانی و عیسی (ع) و پیروزی در میان مردم………………. 164

6-1-4. دین مانی و مسیح (ع)………………………………………………………. 166

6-1-5. نام مانی و عیسی (ع) در آیین مانویت و مسیحیت…………………………. 167

بخش دوم : 6-2. تعالیم در مانویت و مسیحیت…………………………………….. 168

6-2-1. اساس تعالیم در آیین مانویت و مسیحیت……………………………………. 168

6-2-2. بعثت مانی و عیسی (ع)……………………………………………………. 170

6-2-3. خدا در مانویت و مسیحیت………………………………………………….. 171

6-2-4. شیوه های گوناگون آموزه های مانی و عیسی (ع) به پیروانشان…………… 173

6-2-5. اعتقادات مانی و مسیح (ع)…………………………………………………. 174

6-2-6. معجزات مانی و عیسی (ع)………………………………………………… 176

6-2-7. اخلاقیات و زهد و تقوی در مانویت و مسیحیت……………………………. 177

6-2-8. علم نجوم در مانویت و مسیحیت……………………………………………. 178

بخش سوم : 6-3. سلسله اعتقادات در مانویت و مسیحیت……………………….. 179

6-3-1. معاد در مانویت و مسیحیت…………………………………………………. 179

6-3-2. روزه و نماز و صدقه در مانویت و مسیحیت………………………………. 179

6-3-3. بهشت و جهنم در مانویت و مسیحیت………………………………………. 181

6-3-4. گناه و توبه در مانویت و مسیحیت………………………………………….. 181

6-3-5. آیین اعتراف در مانویت و مسیحیت………………………………………… 182

6-3-6. تثلیث در مانویت و مسیحیت……………………………………………….. 184

6-3-7. رستگاری و پرهیزگاری در مانویت و مسیحیت…………………………… 184

6-3-8. تعمید و عشاءِ ربانی در مانویت و مسیحیت………………………………… 185

6-3-9. موضوع داستان آفرینش و خلقت ماه و خورشید در مانویت و مسیحیت…… 187

6-3-10. اعیاد در کیش مانویت و مسیحیت………………………………………… 188

6-3-11. اشعار و سرودهای مذهبی در مانویت و مسیحیت………………………… 189

6-3-12. دعا در مانویت و مسیحیت………………………………………………… 190

6-3-13. آیین ازدواج در مانویت و مسیحیت……………………………………….. 190

6-3-14. نور وظلمت در مانویت و مسیحیت………………………………………. 191

6-3-15. عروج مانی و مسیح (ع) به آسمان……………………………………….. 192

بخش چهارم : 6-4. فعالیت های مذهبی در مانویت و مسیحیت……………………. 192

6-4-1. محل عبادت و فعالیت زنان در کیش مانویت و مسیحیت………………….. 192

6-4-2. آیین تطهیر و موعظه ها در مانویت و مسیحیت…………………………… 195

6-4-3. جهان بینی در کیش مانویت و مسیحیت……………………………………. 196

6-4-4. گرامیداشت روزهای هفته در مانویت و مسیحیت………………………….. 196

6-4-5. پایان جهان و داوران در واپسین روزها در کیش مانویت و مسیحیت……… 197

6-4-6. اسطوره ها در مانویت و مسیحیت………………………………………….. 199

6-4-7. حضرت آدم در کیش مانویت و مسیحیت…………………………………… 200

6-4-8. تولید مثل در مانویت و مسیحیت……………………………………………. 200

6-4-9. وجود آثار در مانویت و مسیحیت…………………………………………… 201

بخش پنجم : 6-5. پیروان و سلسله مراتب در مانویت و مسیحیت………………… 202

6-5-1. پیروان و شاگردان مانی و مسیح (ع)………………………………………. 202

6-5-2. مانویت و مسیحیت پناهگاه طبقات محروم…………………………………. 204

6-5-3. مبلغین مانوی و مسیحی و اختلافات میان آنها……………………………… 205

6-5-4. شرط لازم برای مانوی شدن در مانویت و مسیحی شدن در مسیحیت……… 207

6-5-5. سلسله مراتب در مانویت و مسیحیت و اعمال آنها…………………………. 208

6-5-6. مراسم سوگواری در مانویت و مسیحیت……………………………………. 210

بخش ششم : 6-6. تأثیر ادیان بزرگ در مانویت و مسیحیت………………………. 210

6-6-1. عملکرد زرتشتیان نسبت به مانویان و مسیحیان و تأثیر آن بر مذاهب…….. 210

6-6-2. تأثیر کیش بودایی در مانویت و مسیحیت…………………………………… 211

6-6-3. تأثیر کیش زروانی در مانویت و مسیحیت…………………………………. 212

6-6-4. تأثیر آیین مهر بر مانویت و مسیحیت………………………………………. 213

6-6-5. تأثیر گنوسی ها و آموزه های مارکیونی در مانویت و مسیحیت…………… 214

فصل هفتم: نتیجه گیری……………………………………………………………… 216

نتیجه گیری…………………………………………………………………………… 217

منابع و مآخذ………………………………………………………………………….. 220

چکیده

دین مانوی آئینی عرفانی و ترکیبی از ادیان مسیحیت، زرتشتی و گنوسی بود که در ایران بنیان گذاشته گردید. در این دین از مسیحیت «مسیح منجی» وارد شده می باشد و از دین زرتشتی «اعتقاد به دوگانه به نیکی وبدی» و از دین بودایی «ورود اصول تناسخ» و دیگر آئین زیرا مهر و گنوسی نیز در عملکرد آنان تأثیر گذار بود. مسیحیت که از سمت غرب به ایران راه پیدا نمود در همه جای شاهنشاهی ساسانی مراکز اسقف نشین دایر نمود و مسیحیت به سرعت در ایران ریشه دوانید. مسیحیت آمیزه ای از تأثیرات یونانی، رومی و یهودی بود. مسیحیت از بعضی ادیان دیگر همچون مهرپرستی و زروانی و گنوسی تأثیر گرفته می باشد که در تعالیم و عملکرد پیروان مسیحی به وضوح دیده می گردد. آن چیز که مانویت را مخصوصأ با آیین مسیح نزدیک می نماید ارتباط مانی می باشد با مذاهب گنوسی مسیحی که باعث گردید بسیاری از آموزشها و عملکرد مانویان از مسیحیت تأثیر گذار باشد. و علت تأثیر گذاری مانویت از مسیحیت این بود که مانی خود را همان فارقلیط معرفی نمود که مسیح به آمدنش بشارت داده بود، و شباهت تعالیم مانی و مسیح سبب گردید که بعضی از مسیحیان به مانویت تمایل نشان دهند. عملکرد پیروان مانویت بر اساس آثار باقیمانده از آنها نشان می دهد که مانی به خوبی از آئین مسیح خبر داشته و بسیاری از تعالیم مسیح را در دین خود گنجانده می باشد. به گونه کلی تأثیر مانویت از مسیحیت در مسائل اعتقادی و عملکرد پیروانشان در زندگی اجتماعی به مراتب بیشتر بوده می باشد. این پژوهش با در نظر داشتن ماهیت نظری آن توصیفی و تحلیلی و بر اساس متدهای متداول در علوم انسانی و مطالعات تاریخی به شیوه جمع آوری داده ها انجام گرفته این پژوهش می تواند جنبه های مبهم مانویت و مسیحیت و تأثیرات این دو آیین را تبیین نماید.

کلید واژه : تعالیم ، عقاید ، مانوی ، مسیحی ، ساسانیان .

1-1.اظهار مسئله:

در این پژوهش قصد بر آنست که به سنجش تطبیقی آموزه های مانوی با مسیحیت در دورۀ ساسانی پرداخته گردد.

مانی در زمان شاپور اول ساسانی با کسب رضایت او توانست به سرعت دین خود را در ایران گسترش داده و توسط مبلغین مانوی در شرق و غرب جهان آیین مانی توسعه پیدا کند. اعتقادات و آموزه های مانی در دنیا پیشرفت نمود. این اعتقادات و آموزه ها که برگرفته از آیین گنوسی می باشد توسط مانی و شاگردان او اشاعه داده گردید. مانی دین خود را جهانی قلمداد می نمود و خود را همان فارقلیطی که مسیح به آمدنش بشارت داده بود معرفی نمود. در کیش مانوی که از زمرۀ آیین های گنوسی و عرفانی به شمار می رود علاوه بر عناصر و آموزه های مزدیسنایی و بودایی و زرتشتی تأثیر فراوان ادیان گوناگون و مختلف بین النهرین هم به وضوح دیده می گردد و این به آن علت می باشد که محل نشو و نما و تربیت اولیه مانی در ناحیه حاصلخیز بود. آیین مانوی در میان ادیان ایرانی، آشکارترین و واضح ترین دین ثنوی می باشد زیرا مشخص ترین اصل آن اعتقاد به دو مبدأ و دو مصدر ازلی و ابدی یعنی نور و ظلمت و سه دوره ماضی، حال و آینده می باشد. مانند معروف شدن مانی و سبب گرویدن مردم به وی چیرگی و مهارت او در هنر نقاشی بود. آشنایی ایرانیان با آیین مسیح که از بین النهرین و عراق وارد ایران گردید، در اوایل قرن اول میلادی صورت گرفته می باشد و با پذیرش مردم، مسیحیان در ایران به تبلیغ آیین مسیحیت همت گماشتند. عیسی (ع) تعالیم پیامبران قبل از خود را منسوخ ننمود بلکه آنها را به جا آورد و تکمیل نموده می باشد.

مانند عوامل ارتباط بین آیین مانی و مسیحیت در این بود که در دورۀ ساسانی روحانیون زرتشتی نسبت به دیگر ادیان سخت گیری فراوان داشته اند و بخصوص رنج و شکنجه فراوان پیروان مانویت و مسیحیت سبب گردید که این ادیان را به یکدیگر نزدیکتر کرده بود. مانند اقتباسات آیین مانویت از مسیحیت: سلسله مراتب مانند ویژگی اسقف ها و کشیشان و … گرفته تا تعداد حواریون و شاگردان مانی، مانند اعتقادات و آیین های زیرا اعیاد و مراسم دعا خوانی و بعضی از مراسم مذهبی که نمونه آن تعمید و عشاءِ ربانی همه برگرفته از مسیحیت می باشد. بیشترین تأثیر مانویت بر مسیحیت این بود که مسیحیانی که به آیین مانی گرویدند او را فارلیط نجات بخش خوانده اند. زیرا مسیح آمدن فارقلیط را به پیروان خود نوید داده بود با مانی تحقق پیدا نمود و سخنان مانی در مورد عیسی (ع) و برگزیدن بعضی آموزه های عیسی در دین خود و شباهت نام کتاب مانی با انجیل مسیح (ع) سبب گردید عده ای از مسیحیان به دین مانی گرایش پیدا کنند. اما علت گرویدن عده ای از مانویان به مسیحیت آن بود که رنج و شکنجه از سوی پادشاهان ساسانی و روحانیون بخصوص با تحریک کرتیر و امپراتوری روم سبب گردید که آنها در ظاهر به مسیحیت گرایش پیدا نمایند تا از آسیب ها و شکنجه های عمال مربوطه در امان بمانند و این عوامل سبب گردید که بین این دو آیین ارتباط معنوی ایجاد گردد.

1-2. اهداف پژوهش

سنجش تطبیقی در این پژوهش درصدد می باشد تا به روابط و تأثیرات ادیان مانوی و مسیحیت بر یکدیگر و دیگر ادیان را عیان سازد و میزان شباهت ها و تفاوت ها را در این دو آیین تبیین نماید. بر همین اساس با در نظر داشتن گستردگی دین مانوی و مسیحی و عملکرد آنان کوشش گردیده بر مبنای کشف حقایق و اثبات فرضیه های مطرح شده به وجوه اشتراک و افتراق آیین مانویت و مسیحیت در ایران عصر ساسانی دست پیدا نمود.

1-3. طرح سؤال :

پرسش اصلی :

سنجش تطبیقی آموزه های مانوی و مسیحیت در عصر ساسانی حول چه محور یا حوزه هایی بوده می باشد؟

پرسش فرعی :

1.آیین مانویت و مسیحیت در آموزهای دینی خود از کدام ادیان تأثیر پذیرفته اند؟

2.وجه اشتراکات و افتراقات مانویت و مسیحیت در چه مسائلی تأثیر گذار بوده می باشد؟

  1. آیا شرایط سیاسی و مذهبی دولت ساسانی عامل مهمی در روابط بین مانویت و مسیحیت بوده می باشد؟

1-4. ارائه فرضیات :

                   1.. مطالعه آموزه های مانوی با مسیحیت در عصر ساسانی حول محور مناسک عبادی و اعتقادی صورت گرفته می باشد که این تأثیرات در اعتقادات پیروان هر دو آیین، و در زندگی روزمره و اجتماعی آنها تأثیر بسزایی داشته می باشد .

  1. آیین مانویت در آموزه های دینی خود از آموزه های میترائیسم، زروانیسم، بودایی و مسیحیت تأثیر پذیرفته می باشد. اما بیشترین تأثیر را از آموزه های زردشتی دین کهن ایران باستان گرفته می باشد. آیین مسیحیت بعد از عیسی (ع) در آموزه ها و عملکرد پیروانش از ادیانی زیرا زروانی، بودایی، گنوسی و مهرپرستی یا همان میترائیسم تأثیر پذیرفته می باشد.
  2. وجه اشتراکات و افتراقات آیینهای مانوی و مسیحیت در حوزه اعتقادات رفتار اجتماعی و عملکرد پیروان آنها در زندگی اجتماعی و دینی مؤثر بوده می باشد.
  3. شرایط مذهبی ساسانی به علت روی کار آمدن روحانیون زرتشتی که همه مقامات بالای دولتی در اختیار خود گرفته بودند و در همۀ امور مردم دخالت می کردند، باعث ناخشنودی مردم شده و باعث گرویدن آنها به آیین های مانوی و مسیحی شده می باشد و شرایط سخت و بحرانی برای ادیان مانوی و مسیحی توسط روحانیون زرتشتی، شکنجه و آزار و اذیت پیروان این دو آیین سبب گردید تا باعث روابط بین مانویت و مسیحیت گردد که مانند گرویدن عده ای مانوی به مسیحیت و بالعکس عده ای مسیحی به مانویت گردد.

1-5. ادبیات پژوهش :

مطالعه ساختار اندیشه و اعتقادات دینی از دیر باز مورد توجه بسیاری از اندیشمندان بوده می باشد . چنانکه در مطالعه ادیان و ریشه های مشترک پیدایش ارزش های دینی ، تعالیم و اعتقادات اغلب ناشی از ادراکات مردم می باشد که نمایان می کند مذهب بعنوان مسئله بسیار مهم همواره پیش روی انسانها از همان دوره های نخستین تاریخ وجود داشته می باشد در این راستا برای شناخت بهتر اعتقادات و تعالیم مانوی و مسیحیت در ایران باستان و روم باستان در عصر ساسانی و مقایسه تطبیقی آموزه های ادیان مانوی و مسیحی تا کنون کار مستقلی صورت نگرفته می باشد . اما بعضی از نویسندگان بصورت جسته و گریخته در این موضوع گام برداشته اند که مطالب اکثر آنها شباهت زیادی باهم داشته و اختلافات کمی در جزئیات آن هست. مانند :

  1. مانی و سنت مانوی: فرانسوا دکره

کتاب مانی و سنت مانوی نوشته فرانسوا دکره که توسط دکتر عباس باقری ترجمه شده می باشد به این دلیل مهم می باشد که نویسنده پژوهش های خود را در زمینه مانویت بسیار گسترده و بدون هیچ گونه پیشداوری نگارش شده می باشد. دکره در این کتاب کوشیده تا مسأله مانی و مانویت را مورد پژوهش قرار دهد. این کتاب در پنج فصل نگارش شده می باشد. که در این فصول به شرایط سیاسی و اجتماعی و دینی روزگار پیش از مانی و وقایع دوران ساسانی، فرقه های مسیحی، سرگذشت مانی و سلسله مراتب مانویت و اعتقادات آنها پرداخته می باشد. و در فصل پایانی کتاب نتیجه می گیرد که مانویت در پشت اسطوره ی شگفت انگیز و ناآشنا و بیگانه اش کامل ترین کاری بوده که در راه یافتن راه حلی دقیق و روشن برای مساله ی بزرگ، بدی و ستیزها بر ضد بشر انجام شده می باشد. در واقع کیش مانی را به عنوان نمونه ی بارز ارتداد شناخته اند.

 تاریخ و عقاید نسطوریان: لیلا هوشنگی (1389)

این کتاب جدیدترین تألیفی می باشد که در مورد نسطوریان انجام شده می باشد. نویسنده با توجه با اشراف کاملی که در مورد ادیان و عرفان، محتوای اصلی این اثر را آرا و عقاید نسطوریان قرار داده می باشد و به تاریخچه مسیحیت شرقی نیز توجه نموده می باشد. و به علاوه مسائل ذکر گردیده به تاریخچه نسطوریان تا عصر حاضر پرداخته می باشد. و به اعتقادات آنها و نحوه شکل گیری کلیسای نسطوری و موضوعات مرتبط با آن پرداخته می باشد. علت ارزشمند بودن این کتاب، وجود اعتقادات نسطوریان می باشد.

پس هیچیک از اثار فوق الذکر بصورت مستقل بسنجش تطبیقی آموزه های مانوی و مسیحیت نپرداخته می باشد. از این رو این پژوهش می تواند ابتکاری و جدید محسوب گردد.

1-6. ابزار پژوهش :

در انجام این پژوهش ماهیت نظری، توصیفی و تحلیلی می باشد و بر اساس متدهای متداول (علمی) و مطالعات تاریخی صورت گرفته می باشد. شیوه گرد آوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای استناد از مراکز و اطلاعات آرشیویی در علوم انسانی بهره گرفته شده می باشد که از طریق فیش برداری و مراجعه به منابع مکتوب و سایتهای اینترنتی و شبکه ها کامپیوتری، نگارنده به مطالعه داده ها مبادرت نموده می باشد. کوشش صاحب اثر این می باشد که عمده تألیفات نویسندگان قدیم و جدید را در این خصوص مورد مطالعه و استناد قرار دهد. اما از مواردی که مستند و متکی به اطلاعات موثق نبوده می باشد خودداری نموده می باشد. سپس از تجزیه و تحلیل اطلاعات و پالایش و دسته بندی مطالب و تطبیق آنها و تحلیل خود صاحب اثر به این پژوهش پرداخته می باشد.

1-7. موانع و محدودیت ها پژوهش :

غالباً محققین علوم انسانی و تاریخ برای تدوین و نگارش پژوهش خویش، معضلات و موانع بسیاری پیش روی خود دارند. موضوع مورد نظر نیز از دشواری ها عاری نبوده می باشد. مانند :

1.به علت تطبیقی بودن پژوهش مورد نظر باعث گردیده که معضلات پژوهش برای نگارنده سخت تر شده و همچنین به علت پراکندگی مطالب مورد بحث و گردآوری آنها به ویژه از خلال منابع تاریخی، کاری دشوار بوده و تطبیق دادن مطالب مورد نظر از میان انبوه منابع و مآخذ سبب دشواری بیشتری گردیده می باشد که موجب نوشتن مکرر مطالب مورد نظر و تحلیل آنها بوده می باشد.

  1. نظر به گستردگی حضور مانویان و مسیحیان نسطوری، پژوهش درمورد ی اعتقادات و آموزه های این ادیان مستلزم مطالعه در تاریخ امپراتوری روم، تاریخ پادشاهان ساسانیان و تاریخ ادیان می باشد که در هر یک از آنها، در خصوص این اعتقادات نظرات متفاوتی اظهار شده می باشد و بخصوص در مورد مسیحیان که بعضی از نویسندگان آن به طرفداری از این آیین پرداخته و باعث دشواری تشخیص صحیح و غلط بودن مطالب آن شده که سبب گردیده می باشد آن مطالب با منابع و مآخذ دیگر مورد مقایسه و مطالعه قرار گرفته و بعد مورد بهره گیری قرار گیرد.

تعداد صفحه :231

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com