مصرف هر واحد از هر یک از نهاده ها حداقل به اندازه قیمت هر واحد از این نهاده ها به ارزش تولید اضافه نماید. به عبارت دیگر، ارزش تولید نهایی (کرانه ای) هر واحد از یک نهاده حداقل برابر قیمت آن واحد از نهاده باشد.
با زبان ریاضیات اصل مطرح شده در بالا بدین معنی است که واحد تولیدی باید رابطه (3-10) را نسبت به هر یک از نهاده ها حداکثر نماید که این کار با مشتق گیری از رابطه (3-10) نسبت به مقدار هر یک از نهاده ها و برابر صفر قرار دادن آن ها حاصل می گردد. برای مثال مقدار مصرف نهاده i ام (مثلاً آب) بر اساس رابطه زیر مشخص می گردد:
(3-12)
∂π/(∂x_i )=P.(∂f(x_i))/(∂x_i )-r_i=0
(3-13)
∂π/(∂x_i )=P.〖MP〗_i-r_i=0 ⇒ 〖VMP〗_i=r_i
در رابطه (3-13)، 〖VMP〗_i ارزش تولید نهایی (کرانه ای) نهاده i ام است که از حاصل ضرب تولید نهایی این نهاده (〖MP〗_i) در قیمت محصول به دست آمده است.
بر اساس این رابطه حد بهینه مصرف نهاده (آب) در جایی است که ارزش تولید نهایی آن با قیمت نهاده برابر باشد. از سوی دیگر، این رابطه می گوید یک بنگاه تولیدی برای هر واحد از نهاده i ام که به اندازه MPi به تولید اضافه می کند و محصول با قیمت P به فروش می رسد مایل است قیمتی برابر ri برای هر واحد آن بپردازد.
3-4-1- استخراج تابع تقاضای آب در این پژوهش
در این پژوهش به منظور تحلیل تابع تقاضا از فرم تابع تولید کاب- داگلاس استفاده شد. این تابع تولید رابطه میان محصول و نهاده های مشخص را بیان و اثرات عوامل تولید را روی محصول به خوبی نشان می دهد. با توجه به این که در مطالعه حاضر هفت نهاده ی متغیر در تابع تولید لحاظ شده بنابراین فرم تابع تولید کاب- داگلاس مورد نظر به صورت زیر است:
(3-14)
در الگوي فوق، Y عملكرد شلتوک در هكتار بر حسب كيلوگرم، مقدار آب مصرفی در هکتار بر حسب متر مکعب، مقدار كود شیمیایی مصرفي در هكتار بر حسب كيلوگرم، مقدار سم ساقهخوار مصرفي در هكتار بر حسب لیتر، مقدار سم علفکش مصرفی در هكتار بر حسب لیتر، مقدار بذر مصرفی در هر هکتار بر حسب کیلوگرم، نيروي كار مورد استفاده بر حسب نفرروزكار در هكتار و کارکرد ماشین‌آلات بر حسب هزارریال در هکتار ميباشد.
درآمد حاصل از تولید سطح محصول Y نیز به صورت زیر خواهد بود:
(3-15)
R=P_Y.Y
که در آن، P_Y و R به ترتیب قیمت محصول و درآمد ناشی از فروش آن است. در این صورت، تابع هزینه نیز به صورت رابطه (3-16) خواهد بود:
(3-16)
TC=TFC+∑_(i=i)^8▒〖r_i X_i 〗
که در آن، TC هزینه کل, TFC هزینه ثابت و r_i قیمت هر واحد از نهاده های تولیدی می باشد.
همان طور که قبلاً اشاره شد برای استخراج تابع تقاضای نهاده ها نیاز به حداکثر سازی تابع سود داریم. با توجه به تابع تولید و تابع هزینه ای که در بالا به دست آمد تابع سود به صورت زیر حاصل می شود:
(3-17)
تولید کننده محصول، مصرف نهاده اش را طوری تنظیم می کند که سودش حداکثر شود. با توجه به شرط مرتبه اول حداکثر سازی تابع سود برای هر یک از نهاده ها یک مشتق جزئی مانند مثال ارائه شده برای نهاده اول را داریم:
(3-18)
با حل سیستم معادلات حاصل از مشتقهای جزئی، تابع تقاضای (آب) به صورت رابطه‌ی (3-19) حاصل می‌شود:
(3-19)
که در رابطه فوق، بیانگر تابع تقاضا برای نهاده‌ی (آب آبیاری)، و است.
3-4-2- محاسبه ارزش اقتصادی آب آبیاری
همان طور که گفتیم به منظور تعیین ارزش اقتصادی آب، می‌توان از معیار ارزش تولید نهایی نهاده یعنی ارزش محصولی که به واسطه‌ی به کارگیری یک واحد اضافی از نهاده به دست می‌آید، استفاده کرد. چنان‌که از رابطه‌ی (3-13) نیز مشخص است، ارزش تولید نهایی نهاده‌ها از جمله نهاده‌ی آب به صورت زیر قابل ارائه است:
(3-20)
〖VMP〗_(X_i )=P_Y.〖MP〗_(X_i )
ارزش تولید نهایی نهاده را می‌توان بر حسب کشش تولید آن نهاده نیز بیان کرد. چنان‌که می‌دانیم کشش تولید نهاده‌ی () به صورت زیر تعریف می‌شود:
(3-21)
E_(X_E )=∂Y/(∂X_/ ).X_ /Y=〖MP〗_(X__ ).X_ /Y ⇒ 〖MP〗_(X__ )= E_(X_ ). Y/X_/
بنابراین ارزش اقتصادی هر متر مکعب آب آبیاری از رابطه زیر حاصل میشود:
(3-22)
〖VMP〗_(X__ )=P_Y.E_(X_ ). Y/X_/
با قرار دادن مقادیر متوسط تولید و آب مصرفی به جای Y و X_X ارزش اقتصادی آب آبیاری در منطقه فومنات به دست خواهد آمد.
3-5- جامعه، نمونه آماری و روش نمونه گیری
جامعه آماری در این پژوهش، کشاورزان ناحیه فومنات استان گیلان می باشند. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش میدانی، پرسشنامه و مصاحبه حضوری در سال زراعی 1392-1391 بدست میآید. همچنین، علاوه بر منابع اطلاعاتی میدانی، پایگاههای اطلاعاتی رسمی کشور و اطلاعات حاصل از ارگانها و سازمانهای مرتبط دیگر روش گردآوری اطلاعات میباشد. پرسشنامه مورد استفاده در سه بخش اصلی شامل بخش اول ویژگیهای اقتصادی- اجتماعی زارعین، بخش دوم منابع آب آبیاری در دسترس و هزینه تامین آب آبیاری و بخش سوم مقادیر مصرف نهادهها و هزینههای مربوط به تامین نهادهها طراحی شده است. نمونه گیری به روش تصادفی ساده انجام شد و تعداد 110 شالیکار این منطقه مورد مصاحبه قرار گرفتهاند.
3-6- جمع بندی
در این فصل به تعریف تابع تولید و انواع توابع تولید مورد استفاده در برازش تابع تولید برنج دانه بلند مرغوب در ناحیه فومنات پرداخته شد. همچنین، نحوه محاسبه ی ارزش اقتصادی آب آبیاری (ارزش تولید نهایی آب)، به وسیله تابع تولید ارائه گردید. در نهایت، پس از بیان چگونگی استخراج تابع تقاضای آب آبیاری برای شالیکاران منطقه فومنات، جامعه آماری، نمونه و روش جمع آوری داده ها شرح داده شد. بر مبنای چارچوب روششناسی فوق در فصل بعد مهمترین نتایج حاصل از برازش الگوها ارائه میشود.
فصل چهارم
نتایج و بحث
4-1- مقدمه
با توجه به اهداف مدنظر پژوهش حاضر، در این فصل پس از ارائه آمار توصیفی مربوط به الگوی مصرف نهادهها، هزینه تولید، مقادیر ستانده و درآمدهای حاصل برای مزارع نمونه مورد مطالعه در ناحیه آبیاری فومنات، فرمهای تابعی مختلف تولید براساس دادههای مقطعی جمعآوری شده از مزارع نمونه برازش شد. در ادامه براساس نتایج حاصل، فرم تابعی تولید برتر به منظور تعیین ارزش اقتصادی آب آبیاری در این ناحیه آبیاری مورد مطالعه مشخص گردید. محاسبه تابع تقاضای آب آبیاری و تعیین مقادیر اریب در ارزش اقتصادی آب آبیاری به سبب کاربرد فرم تابعی تولید نامناسب از دیگر نتایج ارائه شده در این فصل میباشد.
آمار توصیفی
4-1-1 – وضعیت سن
در اين تحقیق محدوده‌هاي سني از کمتر از 30 تا بيش از 70 سال تعيين شده‌ است. همچنين فاصله‌ي اين محدوده‌ي نيز 10 ساله در نظر گرفته شد. براي بررسي وضعيت سني زارعين نيز از درصد فراواني در هر يک از محدوده‌هاي سني استفاده شده است.
وضعيت سني شالیکاران شهرستان صومعه سرا در جدول و شکل 4-1 نشان مي‌دهد که، بيشترين شالیکاران مورد مطالعه در محدوده‌ي سني بين 40 تا 49 سال قرار دارند به بيان ديگر نزديک به 18/48درصد از شالیکاران در اين محدوده‌ي سني هستند. شالیکاران با سني بالاتر از 70 سال و کمتر از 30 سال نيز حدود 73/2درصد جمعيت را شامل مي‌شوند. در مجموع نزديک به 27/97 درصد از زراعين در سنين بين 30 تا 70 سال قرار دارند
جدول 4-1- وضعيت سني شالیکاران مورد مطالعه
محدوده سني
تعداد
درصد فراواني
فراوانی تجمعی
مساوي يا کمتر از 30 سال
1
91/0
1
از 30 تا 39 سال
9
18/8
3
از 40 تا 49 سال
53
18/48
8
از 50 تا 59 سال
40
36/36
17
از 60 تا 69 سال
5
55/4
57
مساوي يا بيش از 70 سال
2
82/1
110
مأخذ: يافته‌هاي پژوهش.
شکل 4-1- پراکنش سني شالیکاران مورد مطالعه.
4-1-2- وضعیت آموزش
وضعيت سطح آموزشي زارعين، بر اساس مقاطع مختلف تحصيلي دسته‌بندي شده است. اين دسته‌بندي نکات بسياري مهمي را نمايان مي‌سازد، مثلاً در صورتي ‌که غالب زارعين بي‌سواد و کم سواد باشند، فعالان بخش کشاورزي در استان که سياست‌هاي آموزش و ترويجي را تدوين مي‌کنند، به سمت استفاده از آموزش‌هاي تصويري يا کلامي مي‌روند تا بتوانند بيشترين تاثيرپذيري را داشته باشند.
وضعيت آموزش شالیکاران شهرستان صومعه سرا در جدول و شکل (4-2) نشان مي‌دهد که سطح آموزش شالیکاران مورد مطالعه ، وضعيت چندان مطلوبي را نشان نمي‌دهد. حدود 91/20 درصد از زارعين بیسواد بوده ، حدود 20 درصد در سطوح دبستان و راهنمایی ودر سطح دبیرستان در حدود 64/13 حدود 64/33 درصد نيز ديپلم دارند. حدود 11.81 درصد از زارعين تحصيلات فوق دیپلم و لیسانس دارند که کمترين فراواني را به خود اختصاص داده اند. به بيان ديگر، بيشتر افرادي که به دانشگاه راه يافته‌اند تحصيلات خود را به اتمام رسانده و لیسانس اخذ کرده اند.
جدول 4-2- وضعيت سطح آموزش شالیکاران مورد مطالعه.
سطح آموزش
تعداد
درصد فراواني
فراوانی تجمعی
بی سواد
23
91/20
23
دبستان
10
09/9
33
راهنمايي
12
91/10
45
دبيرستان
15
64/13
60
ديپلم
37
64/33
97
فوق ديپلم
7
36/6
104
لیسانس
6
45/5
110
مأخذ: يافته‌هاي پژوهش.
شکل 4-2- پراکنش سطح آموزش شالیکاران مورد مطالعه
4-1-3- میزان سابقه زارعین
در اين تحقیق محدوده‌هاي سایقه شالیکاران در 8 گروه تقسیم بندی شده است که از کمترین سابقه یعنی 13-8 سال به بیشترین میزان سابقه شالیکاری یعنی بالاتر از 49 سال سابقه می باشد، در این تقسیم بندی بیشترین درصد فراوانی مابین سابقه بین 25-20 سال می باشد که نزدیک به 30 درصد از کل آمار میزان سابقه شالیکاران را شامل می شود و کمترین میزان این طبقه بندی بین طبقه 44 الی 49 و بالاتر از 49 سال می باشد.
جدول 4-3- وضعيت میزان سابقه شالیکاران.
طبقه بندی میزان سابقه
تعداد
درصد فراواني
فراوانی تجمعی
13-8
9
18/8
9
19-14
19
27/17
28
25-20
32
09/29
60
31-26
18
36/16
78
37-32
13
82/11
91
43-38
15
64/13
106
49-44
2
82/1
108
بالاتر از 44
2
82/1
110
مأخذ: يافته‌هاي پژوهش.
شکل 4-3- پراکنش سابقه شالیکاران
4-1-4- میزان مصرف نهاده ها
4-1-4-1- فراوانی آب مصرفی
سطح آب مصرفی زارعين، بر اساس میزان آب مصرفی طبقه بندی شده می باشد. اين دسته‌بندي نکات زیر را معین می سازد که درصد غالب میزان آب مصرفی توسط زارعین 73/52 درصد می باشد که بین 9200-7200 متر مکعب می باشد و در مرحله بعدی 36/26 درصد مربوط به سهم آب مصرفی 11200-9200 متر مکعب می باشد و مابقی نیز مربوط به تقسیم بندی میزان آب مصرف شده می باشد که مطابق با جدول 4-3 می باشد.
جدول 4-4- وضعيت آب مصرفی بر حسب متر مکعب
سهم آب مصرفی
تعداد
درصد فراواني
فراوانی تجمعی
7200-5200
14
73/12
14
9200-7201
58
73/52
72
11200-9201
29
36/26
101
13200-11201
2
82/1
103
15200-13201
6
45/5
109
بیشتر از 15200
1
91/0
110
مأخذ: يافته‌هاي پژوهش.
شکل 4-4- پراکنش میزان آب مصرفی
4-1-4-2- کود شیمیایی
میزان کود شیمیایی مصرفی در مزارع به صورت متفاوت بوده، همانطور که از مطالعات انجام شده بدست آمده است ،این تقسیم بندی شامل 7 طیقه می شود،که فراوانی طبقه اول یعنی مقدار اولیه 265-115 کیلوگرم مصرف بیشترین میزان فراوانی را دارد حدود 44 درصد و کمترین میزان آن مربوط به 3 طبقه آخر یعنی میزان مصرف 568 کیلوگرم به بالا می باشد که موارد فوق در جدول ( 4-5) به صورت خلاصه قابل ملاحظه می باشد.
جدول 4-5- وضعيت میزان مصرف کود شیمیایی بر حسب کیلوگرم
میزان مصرف کود شیمیایی
تعداد
درصد فراواني
فراوانی

Leave a Comment