لنگرودـ ماسال (بینام، 1391).
3- 2- 2- شهرستان لنگرود
تحقیق حاضر در شهرستان لنگرود یکی از شهرستانهای استان گیلان انجام میشود. این شهرستان با وسعتی در حدود 900 کیلومتر مربع در شرق گیلان در طول 30، 10 و 50 و عرض 11 و 37 جغرافیایی در ارتفاع 21 متری از سطح دریا قرار دارد. این شهرستان بر روی جلگهای سرسبز قرار گرفته و 10 کیلومتر با دریای خزر فاصله دارد. در قسمتهای جنوبی آن کوهپایههای جنگلی دیده میشود. در فاصله 60 کیلومتری از رشت واقع شده است و از طرف شمال و غرب به شهرستان لاهیجان، از طرف شرق، دریای خزر و شهرستان رودسر و از طرف جنوب به شهرستان املش منتهی میگردد. جمعیت این شهر بر اساس آمار سرشماری سال 1385، برابر با 174629 نفر است. دارای 5 شهر، اطاقور، کومله، شلمان، مرکزی و چاف و چمخاله است. هر چند بر اساس تقسیمات جدید سال 93 مرکز آمار ایران، لنگرود به سه بخش اطاقور، مرکزی و کومله تقسیم شده است. طبیعت مناسب سبب گردیده مردم لنگرود به کارهای کشاورزی علاقهمند باشند. از محصولات عمده لنگرود میتوان به انواع برنج، چای و صیفیجات اشاره کرد. همچنین صید ماهی در این شهرستان رایج است (بینام، 1391).
3-3- روش تحقیق
این تحقیق از لحاظ رويكرد غالب تحقيق (پارادايم تحقيق) جزو تحقيقات كمي میباشد، چون با آمار و دادههای جمعآوري شده از طريق پرسشنامه مرتبط است. از لحاظ هدف در حيطه تحقيقات كاربردي قرار ميگيرد، به دليل آنکه نتايج حاصل در جهت حل مساله و دستيابي به اطلاعاتي است كه جهت اخذ تصميم و رفع نياز و مشكلات ميباشد. بهعبارت ديگر يافتههاي اين تحقيق و تجزيه و تحليل آن ميتواند براي حل مسائل اجرايي در زمینه کنترل اقتصادی بیماری بلاست برنج مورد استفاده قرار گيرد. همچنين از لحاظ نحوه كنترل متغيرهاي تحقيق، جزو تحقيقات توصيفي (غير آزمايشي) و از نوع پيمايشي مقطعی است و سعی در توصیف رابطه پدیدهها در محدوده زمانی مشخصی دارد. نهايتاً این پژوهش از لحاظ روش جمعآوري دادهها از نوع ميداني است چون با استفاده از پرسشنامه دادههاي لازم جمعآوري گرديده است. از آنجایی که بخشی از دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و اینترنتی جمعآوری گردیده است در این حیطه نیز قابل تقسیمبندی است.
3-4- جامعه و نمونه آماری
جامعه به تعدادی فرد اطلاق میشود که حداقل دارای یک خصوصیت مشترک باشند. نمونه، بخشی از جامعه بوده که معرف آن است و برای تخمین شاخصهای آماری در جامعه به روش خاصی از آن استخراج میشود (بهبودیان، 1385). در این تحقیق، جامعه آماری شامل دو گروه (طبقه) است گروه اول، 33 نفر از مجموع کارشناسان فعال در سازمان جهاد کشاورزی شهرستان لنگرود، ناظرین برنج شهرستان و کارشناسان کلینیک گیاهپزشکی بوده و گروه دوم شالیکاران شهرستان لنگرود هستند که بر اساس آمار بدست آمده از بخش ترویج شهرستان، حدود 13000 نفر در شالیزارهای آن فعالیت دارند. با قراردادن این عدد در جدول مورگان و فرمول کوکران حجم نمونه 373 نفر به روش نمونهگیری تصادفی در دسترس به دست آمده است.
3-5- ابزار گردآوری دادهها
برای جمعآوری داده در این تحقیق دادههای اولیه و ثانویه مورد استفاده قرار گرفته است. دادههای اولیه از طریق پرسشنامه جمعآوری شده که توسط شالیکاران و کارشناسان تكميل و همچنین از طریق آمار و اطلاعات مورد نیاز از مدیریت حفظ نباتات شهرستان لنگرود و بخش ترویج در زمینهی روشهای کنترل شیمیایی، زراعی و بیولوژیک و هزینه و درآمد در هکتار بدست آمد. گروهی از دادهها از طریق مطالعات کتابخانهای و مراجعه به اینترنت بدست آمد.
3-5-1- ابزار پژوهش
پرسشنامه از 9 بخش تشکیل شده است. بخش اول مربوط به «مشخصات فردی پاسخگویان» بوده که شامل سن، جنس، تحصیلات، نوع گویش، تعداد اعضاء خانواده، سابقه فعالیت در برنجکاری است. بخش دوم «ویژگیهای نظام زراعی» بوده که شامل، مساحت کل اراضی کشاورزی، تعداد قطعه شالیکاری، نوع مالکیت، میزان سطح زیر کشت برنج و نوع زمین زراعی برنج از نظر تجهیز و نوسازی اراضی فرد پاسخگو است. بخش سوم مربوط به «ویژگیهای اقتصادی شالیکاران» بوده که شامل، متوسط عملکرد شلتوک در هکتار، درآمد سالانه از شغل کشاورزی، درآمد سالانه از برنجکاری، درآمد سالانه از فعالیتهای متفرقه و دریافت وام برای کشت و کار برنج است. بخش چهارم دانش کنترل بیماری بلاست برنج میباشد که شالیکار با توجه به نوع روش کنترل بلاست برنج در گروه سوالات الف و ب (شیمیایی یا زراعی) سوالاتی از قبیل، تعداد مراحل کنترل شیمیایی و زراعی، پرداخت هزینه برای کنترل شیمیایی و زراعی، مقدار هزینه پرداختی برای کنترل شیمیایی و زراعی، استفاده از سم یا کنترل زراعی در چه مرحله از مراحل سیکل زندگی عامل بیماری و محصول برنج و همچنین مواردی از قبیل نوع سم مصرفی برای کنترل ( سموم پودر یا مایع)، بخش پنجم مربوط به «نفوذپذیری اجتماعی شالیکاران» میباشد که دارای چهار گویه بوده و در قالب طيف ليكرت پنجسطحي (از هیچ تا خيليزیاد) سنجيده شده است. بخش ششم این پرسشنامه در خصوص «میزان مشارکت اجتماعی شالیکاران» میباشد که دارای پنج گویه بوده و در قالب طيف ليكرت پنجسطحي (از خيليکم تا خيليزیاد) سنجيده شده است. بخش هفتم این پرسشنامه در خصوص «فعالیتهای آموزشی- ترویجی کشاورزان» میباشد که دارای چهار گویه بوده و در قالب طيف ليكرت پنجسطحي (از هیچ تا خيليزیاد) سنجيده شده است. بخش هشتم این پرسشنامه در خصوص «دانش فنی شالیکاران» میباشد که دارای 8 گویه بوده و در قالب طيف ليكرت پنجسطحي (از هیچ تا خيليزیاد) سنجيده شده است. بخش نهم پرسشنامه در زمینه اثرات زیستمحیطی کنترل بلاست برنج که داری 10 گویه بوده و در قالب طيف ليكرت پنجسطحي (از کاملا مخالفم تا کاملا موافقم) سنجيده شده است.
جدول 3-1. ارزشهاي عددي گويههاي پرسشنامه
دامنه پاسخ
خيلي زياد
زياد
متوسط
كم
خيلي كم
ارزش عددي
5
4
3
2
1
از این جدول برای بخش مشارکت اجتماعی استفاده گردیده است.
جدول 3-2. ارزشهاي عددي گويههاي پرسشنامه
دامنه پاسخ
خيلي زياد
زياد
متوسط
كم
هیچ
ارزش عددي
4
3
2
1
از این جدول برای بخش ترویج استفاده گردیده است.
جدول 3-3. ارزشهاي عددي گويههاي پرسشنامه
دامنه پاسخ
کاملا موافقم
موافقم
متوسط
مخالفم
خیلی مخالفم
ارزش عددي
5
4
3
2
1
از این جدول برای بخش اثرات زیستمحیطی کنترل بلاست برنج استفاده گردیده است.
3-6- روایی۱ و پایایی۲ ابزار اندازهگیری
3-6-1- روایی (اعتبار)
با توجه به عدم وجود پرسشنامه استاندارد در این زمینه سوالات پرسشنامه بر اساس نظرات کارشناسان و با همکاری استاد راهنما طراحی گردید.
3-6-2- پایایی
جدول 3-4. ميزان اعتماد (پايايي) پرسشنامه با استفاده از روش آلفاي كرونباخ
مقدار آلفاي كرونباخ
بخش
ردیف
841/0
نفوذپذیری اجتماعی
1
745/0
اثرات زیست محیطی
2
893/0
مشارکت اجتماعی
3
856/0
فعالیتهای آموزشی- ترویجی
4
837/0
دانش فنی
5
907/0
کل پرسشنامه
منبع: یافتههای تحقیق
3-7- متغیرهای تحقیق و تعاریف عملیاتی
3-7-1- متغیر مستقل
متغير مستقل متغيري است كه پژوهشگران آن را دستكاري يا انتخاب ميكنند تا تاثير آن را بر روی متغير وابسته مورد بررسي قرار دهند (بهبودیان، 1385). متغیرهای مستقل این تحقیق «ویژگیهای فردی»، «نوع نظام زراعی»، «ویژگیهای اقتصادی»، «نفوذپذیری اجتماعی»، «میزان مشارکت اجتماعی»، «فعالیتهای آموزشی- ترویجی»، اثرات زیستمحیطی کنترل بلاست برنج و “دانش فنی” شالیکاران بوده است.
3-7-1-1- ویژگیهای فردی (کارشناسان و شالیکاران)
شامل سن، جنس، سطح تحصیلات، نوع گویش، تعداد اعضاء خانواده، سابقه فعالیت در شالیکاری است این عوامل در پرسشنامه شامل سوالات 1 تا 6 است.
3-7-1-2- ویژگیهای نظام زراعی ( کارشناسان و شالیکاران)
گویههای مربوط به ویژگیهای نظام زراعی در پرسشنامه شامل 6 گویه است.
3- 7-1-3- ویژگیهای اقتصادی ( کارشناسان و شالیکاران)
ویژگیهای اقتصادی که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته، عبارتند از: متوسط عملکرد شلتوک در هکتار، درآمد از شغل شالیکاری، نیاز به استفاده از تسهیلات بانکی و پیشبینی شالیکاران و کارشناسان از قیمت برنج در سال 93 بوده است.
3-7-1-4- دانش کنترل بلاست برنج (کارشناسان و شالیکاران)
در این قسمت متناسب با نوع روش کنترل بلاست برنج (که بیشتر از روشهای شیمیایی و زراعی استفاده می شود)، تعدادی گویه در دو قسمت الف و ب انتخاب شده که شالیکاران و کارشناسان متناسب با روش کنترلی که برای بلاست برنج استفاده مینمایند باید به آن پاسخ دهند که در قسمت کنترل شیمیایی 9 گویه و برای کنترل زراعی 18 گویه تعریف شده است.
3-7-1-5- نفوذپذیری اجتماعی شالیکاران
این بخش از پرسشنامه شامل4 گویه است.
3-7-1-6- مشارکت اجتماعی شالیکاران
ضرورت مشارکت مردمی از آنجا نشات میگیرد که در محیط پیچیده و متغیر موجود، شرایط پاسخگویی به نیازها و مشکلات، در یک فرد به تنهایی جمع نمیشود و بهترین حالت، همکاری و مشارکت تمامی افراد ذینفع برای حل مسائل و بهبود اوضاع است. با مشارکت افراد، یک سیستم غیرمتمرکز ایجاد میشود و منجر به اثربخشی ترویج میگردد (Thompson, 1995). این بخش شامل 3 گویه است.
3-7-1-7 – فعالیتهای آموزشی – ترویجی شالیکاران
ترویج نیروی محرکه تمامی بخشهای فعال در نظام کشاورزی محسوب میشود، زیرا از یک سو با جامعه اجرایی و علمی کشاورزی و از سوی دیگر با بهرهبرداران ارتباط دارد و هر یک از این زیربخشها برای اجرای صحیح برنامههای خود به این ساز و کار ارتباطی نیاز دارند (صبوری و همکاران، 1390).
این بخش در پرسشنامه شامل چهار گویه است.
3-7-1-8- دانش فنی
این بخش از پرسشنامه شامل 9 گویه است.
3-7-1-9- اثرات زیستمحیطی کنترل بلاست برنج
3-7-2- متغیر وابسته
متغیر وابسته متغيري است كه تحت تاثير متغير مستقل قرار ميگيرد و بر اثر تغييرات آن تغيير ميكند (بهبودیان، 1385). متغیر وابسته در این تحقیق روشهای کنترل بیماری بلاست برنج بودند که شامل کنترل شیمیایی، زراعی، بیولوژیک و کشت ارقام مقاوم است که مقایسه اقتصادی روی آنها انجام گرفت.
3-8- فرضیههای تحقیق
3-8-1- بین سابقه برنجکاری شالیکاران استفادهکننده از کنترل زراعی و سابقه برنجکاری شالیکاران استفادهکننده از کنترل شیمیایی از نظر آماری اختلاف معنیداری وجود دارد.
3-8-2- بین سطح زیر کشت برنج شالیکاران استفادهکننده از کنترل زراعی و سطح زیر کشت برنج شالیکاران استفادهکننده از کنترل شیمیایی از نظر آماری اختلاف معنیداری وجود دارد.
3-8-3- بین روش کنترل و سن پاسخ دهندگان از نظر آماری ارتباط معنیداری وجود دارد.
3-8-4- بین جنسیت پاسخدهندگان و روش کنترل بیماری از نظر آماری ارتباط معنیداری وجود دارد.
3-8-5- بین نظرات کارشناسان جهاد کشاورزی در مورد روش کنترل بیماری و نظر کشاورزان از نظر آماری اختلاف معنیداری وجود دارد.
3-9- روش تجزیه و تحلیل دادهها
در این تحقیق روش تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از شیوههای کمی است که در قالب آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفته است.
3-9-1- آمار توصیفی
محقق در بخش آمار توصیفی تنها به توصیف دادهها پرداخته و درصدد اثبات و یا رد فرضیه خاصی نبوده و در هر مرحله، تنها یک متغیر مورد بررسی قرار میگیرد و روابط بین متغیرها مد نظر نیست (کلانتری، 1385).
در بخش آمار توصیفی ابتدا جداول توزیع فراوانی، درصد، فراوانی تجمعی، شاخصهای گرایش به مرکز شامل میانگین، میانه و نما و از انحراف معیار بعنوان شاخص پراکنش از مرکز استفاده شده است.
در این

Leave a Comment