ت شخم
بر اساس نتایج، بیشترین فراوانی ( 68 درصد) مربوط به 2 بار شخم در سال و کمترین آن (3/0 درصد) مربوط به افرادی است که 3 بار یا بیشتر زمین خود را شخم میزنند.
– هزینه شخم
بر اساس نتایج، بیشترین فراوانی (47/48 درصد) برای هزینه کمتر از 500000 تومان بدست آمده و به طور میانگین 28/826100 برای شخم هر سال هزینه میشود.
– کود ازته
بیشتر شالیکاران ( فراونی 5/79 درصد) از کودهای ازته در مزارع خود استفاده میکنند.
– مقدار کود ازته
بر اساس نتایج، بیشتر شالیکاران ( 41/55 درصد) بین 101 تا 300 کیلوگرم کود ازت در هکتار استفاده کرده و میانگین کود مصرفی در هکتار357/167 کیلوگرم میباشد.
– هزینه استفاده از ازته
بیشترین فراوانی (7/77 درصد) مربوط به افرادی است که بین 500000-100001 تومان برای مصرف کود ازت هزینه کردهاند و هزینه کود ازته به طور میانگین 28/266910 تومان بدست آمد.
– تاثیر کود ازته
بیشتر شالیکاران با فراوانی 8/75 درصد اظهار داشتند که مصرف کود ازته باعث افزایش میزان بیماری بلاست برنج در مزارع آنها گردیده است.
– استفاده از کود پتاس
بیشترین فراوانی ( 5/58 درصد) مربوط به افرادی است که از کود پتاس در مزارع خود استفاده نمیکنند.
– مقدار کود از پتاس
بیشترین فراوانی ( 5/79 درصد) مربوط به میزان کمتر از 100 کیلوگرم کود پتاس در هکتار بدست آمد و به طور میانگین شالیکاران 4/91 کیلوگرم کود پتاس در هکتار مصرف میکنند.
– هزینه استفاده از پتاس
بیشترین درصد فراوانی هزینه کود پتاس بین 100001 تا 200000 تومان بدست آمد و به طور میانگین شالیکاران 7/160042 تومان برای کود پتاس هزینه پرداخت میکنند.
– تاثیر کود پتاس
بیشتر شالیکاران با فراوانی 31 درصد اظهار داشتند که مصرف کود پتاس باعث کاهش میزان بیماری بلاست برنج در مزارع آنها گردیده است.
– علفکش
بر اساس نتایج بیشترین فراوانی ( 5/88 درصد) مربوط به افرادی است که از علفکش در مزارع خود استفاده میکنند.
– مقدار علفکش
بیشترین فراوانی ( 7/49 درصد) مربوط به میزان کمتر از 1 کیلوگرم علفکش در هکتار بدست آمد و به طور میانگین شالیکاران 65/1 کیلوگرم علفکش مصرف میکنند.
– هزینه استفاده از علفکش
بیشترین درصد فراوانی هزینه علفکش بین 100001 تا 200000 تومان بدست آمد و به طور میانگین شالیکاران 5/160539 تومان برای علفکش هزینه پرداخت میکنند.
– نفوذپذیری اجتماعی
یافتههای پژوهش نشان داد که از 360 کشاورز مورد مطالعه از لحاظ نفوذپذیری اجتماعی، بیشتر افراد (62 درصد، 226n=) در گروه افراد با نفوذپذیری اجتماعی عالی هستند.
– مشارکت اجتماعی
یافتههای پژوهش نشان داد که از 367 شالیکار مورد مطالعه از لحاظ مشارکت اجتماعی، بیشتر افراد (76 درصد، 280n=) در گروه افراد با مشارکت اجتماعی خوب هستند.
– فعالیتهای آموزشی-ترویجی
یافتههای پژوهش نشان داد که از367 شالیکار مورد مطالعه از لحاظ فعالیتهای آموزشی، بیشتر افراد (64 درصد، 234n=) در گروه افراد با فعالیتهای آموزشی متوسط هستند.
– دانش فنی
یافتههای پژوهش نشان داد که از 367 شالیکار مورد مطالعه از لحاظ دانش فنی، بیشتر افراد (56 درصد، 207n=) در گروه افراد با دانش فنی عالی هستند.
– آشنایی با اثرات زیستمحیطی روشهای کنترل بیماری بلاست برنج
یافتههای پژوهش نشان داد که از 367 شالیکار مورد مطالعه از لحاظ دانش محیطزیستی، بیشتر افراد (87 درصد، 318n=) در گروه افراد با دانش محیطزیستی عالی هستند.
5-2-2- یافتههای آمار استنباطی
5-2-2-1 مقایسه ویژگیهای فردی، زراعی و اقتصادی کشاورزان دوگروه با استفاده از آزمون کایدو
مقایسه ویژگیهای فردی، زراعی و اقتصادی دو گروه کشاورزان استفادهکننده از روش زراعی و شیمیایی توسط آزمون آماری کایدو نشان داد که بین جنسیت، سن و سابقه برنجکاری با روش کنترل انتخابی توسط پاسخگویان ارتباط معنیداری وجود ندارد ولی بین سطح زیرکشت و روش کنترل در سطح 05/0 آماری، ارتباط معنیداری وجود دارد. علاوه بر این بین نظرات کارشناسان و کشاورزان در مورد روش کنترل بیماری بلاست برنج، اختلاف معنیداری وجود داشت بهطوری که کارشناسان ترکیبی از روشهای کنترل را توصیه میکنند ولی بیشتر کشاورزان از روش شیمیایی استفاده میکنند.
5-2-3- مقایسه هزینههای کنترل شیمیایی با کنترل زراعی
برای مقایسه اقتصادی در این بخش از نسبت منافع به هزینهها استفاده گردید. هزینه کنترل زراعی 1413591 تومان و هزینه کنترل شیمیایی 1691491 تومان بوده و با در نظر گرفتن میانگین درآمد یکسان برای دو گروه که به طور متوسط 6351560 تومان است. نسبت منافع به هزینهها برای کنترل زراعی برابر با 49/4 و برای کنترل شیمیایی برابر با 76/3 بدست آمده است. بنابراین کنترل زراعی مقرون به صرفهتر است.
5-3- بحث
در این بخش به بحث درباره نتایج به دست آمده از تحقیق و مقایسه آن با نتایج تحقیقات انجام گرفته در این راستا پرداخته میشود.
نتایج حاصل از مقایسه ویژگیهای فردی، زراعی و اقتصادی دو گروه کشاورزان استفادهکننده از روش زراعی و شیمیایی نشان داد که بین جنسیت، سن و سابقه برنجکاری با روش کنترل انتخابی توسط پاسخگویان ارتباط معنیداری وجود ندارد ولی بین سطح زیر کشت و روش کنترل در سطح 05/0 آماری ارتباط معنیداری وجود دارد و بین نظرات کارشناسان و کشاورزان در مورد روش کنترل بیماری بلاست برنج، اختلاف معنیداری وجود دارد. پیش از این جوادپور(1392)، نیز در تحقیق خود در مورد آفت کرم ساقهخوار برنج به این نتیجه رسید که بین متغیرهایی چون تعداد اعضای خانواده، سطح زیر کشت، متوسط عملکرد، درآمد سالانه، درآمد حاصل از برنجکاری، درآمد حاصل از فعالیتهای متفرقه بین دو گروه شالیکاران استفادهکننده از روش بیولوژیک و روش شیمیایی اختلاف معنیداری وجود ندارد. در این تحقیق بین سابقه برنجکاری کشاورزان استفادهکننده از روش کنترل زراعی و کنترل شیمیایی اختلاف معنیداری وجود نداشته و این مغایر با نتایج پژوهشهای مشابه که توسط جوادپور (1392)، روی آفت کرم ساقهخوار برنح انجام گرفت میباشد.
محاسبه هزینههای غیرظاهری کنترل شیمیایی بسیار پیچیده است زیرا کمیکردن آنها غیرممکن بوده و از طرفی خسارت وارده به اکوسیستم و سلامت بشر، پس از گذشت یک دوره طولانی مشخص میشود. اگر هزینه خسارت نهادههای شیمیایی بر سلامت انسان و محیطزیست برآورد گردد در آن صورت هزینه بالای مصرف این نهادهها بیشتر تبیین میگردد. یوسفنیاپاشا و همکاران ( 1391) در پژوهشی مشابه به بررسی روشهای مختلف کنترل علفهای هرز در مزارع برنج پرداخته و به این نتیجه رسیدند که روش دو بار وجینکن موتوردار به خاطر کاهش آلودگی محیط زیست و بالا بودن نسبت منافع به هزینهها مقرون به صرفهتر از روش شیمیایی بوده و نتایج پژوهش حاضر را در مورد اولویت روش کنترل زراعی تایید میکند.
عظیمخان١ و همکاران (2002) نیز در پژوهشی مشابه که به بررسی اثرات مخرب سموم آفتکش در مزارع پنبه پرداختند به نتایج مشابه دست یافتند. روشهای پیشگیرانه و استفاده از روش پیشآگاهی جایگزین مناسبی برای روش شیمیایی بوده و از هزینه سنگین واردات سموم میکاهد و توصیه شده این هزینهها در راه مراقبتهای بهداشتی، بازیافت ضایعات کشاورزی و تحقیق و توسعه مصرف گردند.
نتایج حاصل از پژوهش اته جره٢ و همکاران (2013)، که به مقایسه اقتصادی روشهای کنترل علفهای هرز
در مزارع بادام پرداختند نیز تاییدی بر اولویت روشهای کنترل زراعی بر روش کنترل شیمیایی بوده و نشان داد که بیشترین سود اقتصادی از وجین دستی حاصل شده و هزینههای ناشی از کنترل شیمیایی را کاهش میدهد.
نتایج پژوهش حسنی مقدم و همکاران (١٣٩١)، که به ارزیابی اقتصادی و تعیین موثرترین روش کنترل بیماری شانکر رایزوکتونیایی سیبزمینی پرداختند. نسبت هزینه به فایده به عنوان یک شاخص اقتصادی بود و مشخص گردید که کلیه روشهای مورد استفاده برای کنترل بیماری دارای توجیه اقتصادی هستند.
نتایج حاصل از پژوهش زارع و همکاران ( 1386) در مورد مقایسه اقتصادی کنترل شیمیایی و بیولوژیک سفیدبالک پنبه نشان داد که اگر از عناصر بیولوژیک مناسب در کنترل این آفت استفاده شود میتوان به نحو موثری میزان جمعیت و خسارت آن و همچنین مصرف سم را کاهش داد ضمن اینکه با کاهش سمپاشی از جمعیت دشمنان طبیعی سفیدبالک حمایت و محیطزیست از آلودگی مصون میماند. در ضمن اگر کنترل بیولوژیک به طور صحیح مدیریت شود امکان افزایش عملکرد نیز فراهم است و از نظر کیفی محصول شرایطی برابر با تیمارهای سمپاشی شده دارد. کنترل بیولوژیک در صورتی قابل پذیرش توسط زارعین است که علیرغم داشتن هزینههای بیشتر باعث افزایش کیفیت محصول گردد. بر خلاف مواردی که اشاره گردید، ال موگی١ و همکاران (2013)، از قارچکشهای جایگزین برای کنترل بیماریهای ریشه سبزیجات استفاده کرده و به این نتیجه رسیدند که استفاده از این قارچکشها در کنترل بیماریهای ریشه نه تنها به نفع گیاه است بلکه هزینههای درمان را نیز کاهش میدهد.
در این پژوهش مشارکت اجتماعی بیشتر شالیکاران در سطح خوب بود. مذاکره در زمینه مشکلات روستا مهمترین اولویت شالیکاران برای مشارکت اجتماعی آنان میباشد.
بیشتر شالیکاران از لحاظ فعالیتهای آموزشی در سطح متوسط بودند. در این رابطه، بالا رفتن انگیزه کنترل به واسطه شرکت در کلاسهای کنترل بلاست برنج مهمترین اولویت شالیکاران در زمینه فعالیتهای آموزشی-ترویجی، و برگزاری کلاس در زمینه کنترل بلاست برنج کم اهمیتترین موضوع برای فعالیتهای آموزشی- ترویجی شالیکاران شناخته شد.
دانش فنی کشاورزان در زمینه کنترل بلاست برنج در حد عالی بوده است. سطح دانش فنی کشاورزان مورد مطالعه به ترتیب در مورد از بین بردن علفهای هرز کنار مزرعه برای کنترل بلاست برنج، شخم اراضی در فصل پاییز و قطع ساقه برنج از پایینترین قسمت آن برای کنترل بلاست برنج در سطح نسبتا پایینی قرار داشت.
دانش اثرات زیستمحیطی بیشتر شالیکاران مورد مطالعه عالی بوده است. بر اساس نتایج، افزایش بیماریهای لاعلاج در مناطق با کاربرد گسترده سم و از بین رفتن دشمنان طبیعی بلاست برنج با استفاده از سموم شیمیایی و همچنین جایگزینی کنترل بیولوژیک به جای کنترل شیمیایی در شرایط برابر از نظر هزینه، اولویتهای مهم در زمینه دانش شالیکاران در رابطه با اثرات زیستمحیطی، اهمیتترین موضوعی بود که شالیکاران در زمینه آن اطلاعات داشتند.
5-4- پیشنهادها
5-4-1- پیشنهادهای پژوهش حاضر
– از آن‌ جايي كه بيشتر زارعین منطقه از سطح سواد متوسطی برخوردار بودند، دست‌اندركاران بخش ترويج باید روش‌هاي آموزشی رابرگزينند تا شاليكاران يادگيري مؤثري داشته باشند. در اين راستا آموزش‌هاي مستمر و علمي اثربخش است تا آنان تمايل بيشتري به استفاده از روشهای زراعی داشته باشند. مشكل بزرگي كه همواره بخش كشاورزي را تهديد كرده است، عدم تحصيلات مناسب زارعين بوده است و معمولا ًزارعين به صورت سنتي و با سواد بسيار پايين مي‌باشند، لذا، تلاش جهت افزايش تحصیلات زارعين، آن‌ها را با مزاياي روش‌هاي نوين همچون کنترل بيولوژيكي آشنا خواهد نمود.
– از آنجایی که زارعین از دانش فنی بالایی برخوردارند میتوان از دانش بومی و یافتههایی که آنها طی سالها کسب نمودهاند جهت آموزش به زارعینی که تازه وارد این عرصه شده و یا سابقه فعالیت برنجکاری آنها کم است استفاده نمود.
– به منظور انجام هر گونه مبارزه علیه بیماری بلاست برنج، شناخت مراحل زندگی قارچ عامل بیماری و زمان شیوع آن ضروری بوده و از آنجایی که بسیاری از زارعین اطلاع درستی در مورد روش پیشآگاهی برای کنترل بیمار

Leave a Comment