سانتیمتری بستر قرار خواهند گرفت. آب دهی و شستشو در جهت حذف نمک‌ها، بوسیله غرقاب کردن برای مدت ۵ روز صورت می‌گیرد. این عمل با زیر و رو کردن مواد بستر در روز سوم بهتر انجام می‌شود. پس از مرحله آبدهی و شستشو رطوبت مواد بستر باید در حد مناسب نگه داشته شود. کرمها نور گریزند. وجود منبع نورانی در بالا و یا اطراف بستر کرمها مانع از مهاجرت آنها به خارج از بسترها شده و به عنوان روشی برای بقای کرمها ، هنگام طوفانهای سخت و بارشهای شدید به کار میرود. کودهای حیوانی، کود باغی حاصل از برگ درختان، مقوای خردشده ، خرده چوب یا کاغذ یا کم و بیش هرگونه مواد آلی پوسیده یا نیمه پوسیده یا پسماندهای آلی و ضایعات کشاورزی از جمله باگاس نیشکر و تفاله چای و زیتون ممکن است به عنوان غذا یا مواد غذایی بستر کرم به کاربرده شوند. کودهای حیوانی حاصل از خرگوش، اسب و گوساله از جمله بهترین مواد غذایی برای کرم ها هستند (عبدلی و روشنی، ۱۳۸۹).
کرم خاکی فاقد دندان میباشد و بوسیله لب محکم خود موادغذایی را از درون دهان وارد سیستم گوارشی مینماید. عبور مواد غذایی از درون سنگدان باعث خرد و نرم شدن آنها میگردد و در نهایت از روده که به درازای طول بدن کرم خاکی بوده عبور کرده و از طریق مخرج دفع میگردد. کرمها یک سیستم مغذی و پنج حفره قلبی دارند. آنها چشم، گوش ندارند اما تحریکات محیطی را از طریق لرزش حس مینمایند. بعضی از محققین بر این باورند که تحت شرایط ایدهآل کرمها تا ۱۰ سال عمر میکنند. خون کرمهای خاکی قرمز رنگ بوده و وظیفه انتقال اکسیژن هوا به قسمتهای مختلف بدن را به عهده دارد، اساس این خون هموگلوبین میباشد (علیخانی و ثوابقی، ۱۳۸۵). روش جفت‌گیری برای همه گونه‌ها یکسان نیست، کرم‌های خاکی در اکثر ماه‌های سال می‌توانند تولید مثل کنند و مخصوصاً در ماه‌هایی که رطوبت هوا زیادتر است، افزایش می‌یابد. لقاح از نوع تقاطعی بوده و معمولاً ۲ تا ۳ ساعت طول می‌کشد در هنگام جفت‌گیری دو کرم از سطح شکمی بدن‌هایشان بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند و طوری به یکدیگر می‌چسبند که سر هر یک مقابل دم دیگری و در جهت مخالف هم قرار می‌گیرد و جهت اینکه دو کرم محکم‌تر یکدیگر را در برگیرند سیتای هر کرم در ناحیه اتصال و پوشیده شده به داخل بدن کرم دیگر فرو می‌رود دو کرم بوسیله ترشحات غده‌ای محکم به همدیگر می‌چسبند.. در این هنگام ذرات موکوس زیادی ترشح شده به طوری که هر کرم به وسیله آن پوشیده شده تا هیچ اکسیژنی به اسپرم‌ها برخورد نکند چون اکسیژن برای اسپرم‌ها مضر است. نحوه قرار گرفتن کرم‌ها به گونه‌ای است که منافذ اسپرماتیکا در مقابل قسمتی از کمربند تناسلی کرم دیگر که راه ورود اسپرم است قرار می‌گیرد و به وسیله یک مجرای چسبناک بین قطعه نهم و حاشیه خلفی کمربند تناسلی، دو مجرای چسبناک به هم می‌چسبند در هر کرم یک جفت شیار سمینال که از بند XV تا کمربند تناسلی امتداد می‌یابد تشکیل می‌گردد و از این شیارها اسپرماتوژن از بدن یک کرم عبور کرده، وارد کیسه دریافت کننده منی کرم دیگر می‌گردد. سپس دو کرم از یکدیگر جدا می‌شوند بعد از جفت‌گیری هر کمربند تناسلی ترشحاتی مخاطی از جنس کیتین تولید می‌کند که پیله یا کوکون نام دارد و به صورت پوششی روی سطح بیرونی بدن دیده می‌شود. پیله ابتدا به شکل بشکه است و دو طرف آن باز است در پیله ماهیچه‌های است که منقبض شده و پیله را به تدریج به جلو یا به سمت سر کرم خاکی حرکت می‌دهند. هنگام عبور از مجرای برنده تخمک یک یا چند تخمک در آن قرار می‌گیرند و در ادامه حرکت پیله به سمت سر کرم زمانی که به محفظه ذخیره اسپرم می‌رسد اسپرم‌ها هم وارد آن می‌شوند و در همانجا تلقیح انجام می‌گیرد. این پوشش کیتینی حرکتش را به سمت سر ادامه می‌دهد و در نهایت به صورت کپسول سر و ته بسته شده خارج می‌شود که تقریباً به شکل لیمو است. هر کرم بعداً تشکیل تعدادی پیله (Cocoon) را می‌دهد که در داخل آنها تخم ها قرار دارند در داخل هر پیله چندین تخم به چشم می‌خورد که تنها یکی یا دو تا از آنها موفق به نمو کامل تا جانور بالغ می‌گردد گونه E.Foetida در عرض ۳ تا ۵ روز می‌تواند میان ۲ تا ۱۰ عدد پیله که هر کدام دارای تعدادی تخم که از ۱ تا ۲۸ عدد تغییر می‌یابد، به وجود آورد اما اغلب فقط یک یا ۲ کرم زنده مانده و به دنیا می‌آید و یک کرم بالغ در هر ۷ تا ۱۰ روز یک تخم می‌گذارد که در حدود ۲ تا ۲۰ جنین در آن وجود دارد (اله دادی و همکاران، ۱۳۸۶).
برای هر پیله یک لوله آهکی در اطراف کمربند و همچنین در بندهای نزدیک کمربند ترشح می‌شود که در آن پیله وجود دارد تخم و آلبومین (ماده مغذی) در هنگامیکه پیله بر روی کمربند تناسلی است وارد آن می‌گردد و پس از مدتی پیله در روی زمین مرطوب قرار می‌گیرد، اندازه و شکل پیله کرم‌های خاکی با یکدیگر متفاوت است و در هنگام رده‌بندی یکی از معیارهای مورد استفـاده می‌بـاشد. کار پیله حفاظتی است همانند رشد جوجه در تخم جنین کرم خاکی نیز در داخل کپسول توسعه می‌یابد و از مواد مغذی داخل پیله تغذیه می‌کند در ابتدا کپسول بی‌رنگ است به تدریج در مقابل هوا رنگش زرد، سبز مایل زرد و یا قهوه‌ای تیره می‌شود. و نهایتاً پوشش کپسول تا حدی سخت می‌شود. اندازه پیله کوچکتر از یک سانتی‌متر شکل و رنگ آن در تقسیم‌بندی کرم‌های خاکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
تقسیمات رویانی کامل و سلول‌ها نامساوی هستند. رویان در مرحله بلاستولا از سلول‌های کوچک اکتودرمی در بخش فوقانی و سلول‌های بزرگتر اندودرمی در قسمت تحتانی تشکیل گردیده‌اند. دو سلول مزوبلاستی در ناحیه‌ای که بعداً سطح خلفی بدن را تشکیل می‌دهد نمو می‌نمایند. این سلول‌ها بداخل فرو رفته میان اکتودرم و اندودرم قرار می‌گیرند. بلاستولا که شکل کروی دارد مسطح می‌گردد و به طولش افزوده می‌شود سلول‌های آندورمی به صورت بافت پوششی استوانه‌ای در می‌آیند و ضمناً اکتودرم به اطراف و پایین نمو می‌نماید در مرحله گاسترولاسیون سطح شکمی بصورت محدب درآمده سرهای آن بطرف پایین چین خوردگی پیدا می‌کند و لبه‌ها بتدریج به یکدیگر نزدیک می‌شوند و باین ترتیب در اثر ادغام آنها ابتدا لوله و بعداً تبدیل به لوله گوارشی می‌گردد. انتهای این لوله بلاستوپور است که بعداً دهان را بوجود می‌آورد. مخرج مدتی بعد از تشکیل دهان بوجود می‌آید.
بعد از مرحله گاسترولاسیون ماده آلبومین که در داخل پیله قرار دارد، وارد روده رویانی می‌گردد و تغذیه جنین‌ها را تأمین می‌نماید. نمو رویان معمولاً چند هفته به طول می‌انجامد تخم در شرایطی که زمین مرطوب، درجه حرارت ۱۶ تا ۲۷ درجه سانتی‌گراد باشد در عرض ۱۴ تا ۲۰ روز مراقبت رسیده و کرم‌های کوچک از آن بیرون می‌آیند این سلول‌ها بداخل فرو رفته میان اکتودرم و اندودرم قرار می‌گیرند. بلاستولا که شکل کروی دارد مسطح می‌گردد و به طولش افزوده می‌شود سلول‌های آندورمی به صورت بافت پوششی استوانه‌ای در می‌آیند و ضمناً اکتودرم به اطراف و پایین نمو می‌نماید در مرحله گاسترولاسیون سطح شکمی بصورت محدب درآمده سرهای آن به طرف پایین چین خوردگی پیدا می‌کند و لبه‌ها بتدریج به یکدیگر نزدیک می‌شوند و به این ترتیب در اثر ادغام آنها ابتدا لوله و بعداً تبدیل به لوله گوارشی می‌گردد. انتهای این لوله بلاستوپور است که بعداً دهان را بوجود می‌آورد. مخرج مدتی بعد از تشکیل دهان بوجود می‌آید (عبدلی و روشنی، ۱۳۸۹).

۲-۹-خاکورزی
برای خاکورزی تعاریف متعددی ارائه شده است اما خاکورزی در مفهوم وسیع و کاربردی به معنای تغییر در ویژگیهای فیزیکی خاک برای ایجاد شرایط مساعد و مناسب محیطی جهت جوانه زدن دانه، سبز شدن و رشد و نمو گیاه است که این عملیات با ابزارهای متفاوت و به روشهایی چون بریدن cutting، پخش کردن shatting، برگرداندن inversion، و یا مخلوط کردن mixing در تمام یا بخشی از خاک در طی یک یا چند مرحله انجام می شود. هدف اصلی خاکورزی افزایش تولید و حفظ منابع و پتانسیلهای موجود است. اما کشاورزان خاکورزی را به منظورهای مختلفی چون تهیه بستر بذر، افزایش نفوذپذیری آب و هوا در خاک، مدفون کردن بقایای گیاهی در زیر خاک، مخلوط کردن انواع کودها با خاک، از بین بردن علفهای هرز، کنترل و کاهش جمعیت آفات و بیماریها، شکستن سله خاک، شکستن لایههای محدودکننده رشد ریشه، حفظ رطوبت خاک و … انجام میشود (منصوری راد، ۱۳۸۱). عملیات خاکورزی معمولا به دو دسته خاکورزی اولیه و خاکورزی ثانویه طبقه بندی میشود:
خاکورزی اولیه
خاکورزی اولیه عملیاتی شدید و نسبتا عمیق بوده و معمولاً سطح خاک را ناهموار به جای میگذارد. اهداف خاکورزی اولیه عبارتند از:
۱-بریدن و متلاشی کردن خاک به منظور پایهریزی آمادهسازی بستر بذر.
۲-دفن خاشاک از طریق برگرداندن آنها.
۳-مخلوط کردن خاشاک با خاک زراعی.
۴-باقی گذاردن خاشاک در سطح خاک بدون بهم خوردگی.
۵-به حداقل رساندن فرسایش آبی و بادی خاک، از طریق به جای گذاشتن سطحی ناهموار در معرض این دو عامل.
ادواتی که معمولا برای خاکورزی اولیه بهکار برده میشود عبارتند از: گاوآهنها، شیار سازها و پشته سازها، زیرشکنها، هرسهای بشقابی افست وتندوم سنگین.
خاک ورزی ثانویه
واژه خاکورزی ثانویه به معنی انجام عملیات بر روی خاک در اعماق نسبتا کمتری میباشد. خاکورزی ثانویه در بسیاری از موارد به دنبال خاکورزی اولیه انجام میگیرد. ممکن است بعضی از ادوات خاکورزی اولیه به منظور انجام عملیات خاکورزی ثانویه نیز استفاده شود. برای مثال تیلرهای بشقابی و بعضی از گاوآهنها میتوانند برای بهم زدن خاک در عمقهای کمتر تنظیم گردیده و به منضمات دیگر مجهز شوند.
اهداف خاکورزی ثانویه به شرح زیر میباشد:
۱-اصلاح بستر بذر از طریق خرد کردن بیشتر خاک.
۲-ذخیره سازی رطوبت از طریق عملیات آیش تابستانه به منظور ازبین برده علفهای هرز و کاهش تبخیر.
۳-قطع بقایای گیاهی و گیاهان پوششی و مخلوط کردن آنها با با خاک سطحی.
۴-خرد کردن کلوخها، تسطیح و فشردن خاک سطحی و قرار دادن آن در وضعیت بهتر زراعتی برای کشت بذر و جوانه زدن بذرها.
۵-از بین بردن علفهای هرز.
مهمترین ادواتی که در خاکورزی ثانویه به کار میروند عبارتند از: هرسهای بشقابی، هرسهای دندانه فنری، هرسهای دندانه میخی، هرسهای دندانه انگشتی، کاندیشنرها و کولتیواتورهای مزرعه، غلتکها، هرسهای غلتکدار، تیلرهای بشقابی، فوکاهای دوار، کولتیواتورهای ردیفی و سایر وسایل مشابه برای از بین بردن علفهای هرز.
روشهای خاکورزی
عملیات خاکورزی دارای عناوین مختلفی میباشند که اغلب با یکدیگر اشتباه میشوند. بسیاری از عناوین دارای تعریف دقیق نبوده و اغلب دارای معانی مختلف در نقاط مختلف هستند. بعضی از مهمترین روشها عبارتند از: خاکورزی مرسوم، شخم – کشت، شخم و کشت، کمورزی

Leave a Comment