یا خاکورزی کم،خاکورزی – کشت، خاکورزی پوششدار، دیسک – کشت، کشت بدون خاکورزی،خاکورزی نواری و خاکورزی حفاظتی.
خاک ورزی مرسوم
خاکورزی سنتی یا مرسوم شامل خاکورزی اولیه و ثانویه است که برای ایجاد بستر مناسب برای رشد بذر انجام میشود. خاکورزی اولیه در قالب شخمزنی گاوآهن و خاکورزی ثانویه در قالب دیسکزنی و با ادواتی مانند دیسک، رتیواتور، هرسها و … انجام میگیرد. تعداد عملیاتی که برای خاکورزی مرسوم مورد نیاز است به نوع محصول و منطقه بستگی دارد. خاک ورزی مرسوم به طور کلی ممکن است شامل عملیات زیر باشد :
۱- خرد کردن و دیسک زدن بقایای گیاهی.
۲- شخم زدن و خرد کردن خاک.
۳- ایجاد شیار و پشته به منظور شکل دادن خاک.
۴- استفاده از هرسهای دندانه ای بلافاصله پس از شخم بهاره، به منظور کاهش خلل و فرج پر از هوا و تسطیح و فشردن سطح خاک.
۵- استفاده از هرس بشقابی یا کولتیواتور مزرعه.
۶- استفاده از هرس دندانه فنری یا دندانه انگشتی پس از کشت.
۷- استفاده از فوکای دوار به منظور شکستن سله یا ریشه کن کردن علفهای هرز.
۸- یک یا دو بار استفاده از کولتیواتور های ردیفی، بسته به نوع محصول،منطقه و علفهای هرز.
از معایب و مشکلات خاکورزی سنتی میتوان به : صرف زمان زیاد جهت انجام عملیات زراعی، کاهش حاصلخیزی خاک، فرسایش شدید خاک، استهلاک و فرسودگی زیاد ماشینهای کشاورزی، فشرده شدن خاک به دلیل تردد زیاد ماشین آلات و ادوات در زمین، نیاز به خاکورزی در عمق زیادتر خاک، انجام ناقص و معیوب در زمینهای سنگلاخی، کاهش حشرات مفید خاک مانند کرمهای خاکی، هزینههای بالای انجام کار، حذف یا سوزاندن بقایای گیاهی قبل از انجام کار در زمین اشاره نمود (منصوری راد، ۱۳۸۱).
شخم – کشت
در این روش، ردیف کار به گاو آهن متصل است کشت بذر همزمان و هم عرض با شخم انجام می گیرد.
شخم و کشت
در این نوع روش هیچ نوع وسیله خاک ورزی ثانویه به کار نمی رود. وسایل خرد کننده خاک ممکن است به گاو آهن متصل شوند. این ادوات فقط عملیات آماده کردن زمین قبل از کشت را انجام می دهند. کشت به عنوان یک عمل جداگانه روی خاک تازه شخم شده انجام می گیرد. ممکن است وسایلی به کارنده متصل شود که شیار های شخم را تا حدی خرد کنند. در روش کشت در جای چرخ ، از جای چرخ تراکتور یا چرخهای حمل کننده کارنده که موجب خرد شدن و فشرده شدن خاک در مسیر می شود، به عنوان بستر بذر استفاده می گردد (منصوری راد، ۱۳۸۱).
کم ورزی یا خاک ورزی کم
در این روش، خاک ورزی ثانویه منحصر است به یک یا دو بار عبور با یک وسیله تراکتور سوار همراه با یک کارنده که در پشت وسیله سوار می شود و به طور متوالی کار می کند. وسیله خاک ورزی ممکن است یک کولتیواتور مزرعه، هرس بشقابی، هرس دندانه فنری، کولتیواتور ردیفی یا تیلر دوار نواری باشد. از یک تراکتور قوی برای انجام این عملیات متوالی استفاده میشود(منصوری راد، ۱۳۸۱).
خاک ورزی – کشت
این روش نیاز به وسیله ای معمولاً پنجه غازی، برای ایجاد شیار در بقایای گیاهی قبلی، خرد کردن یک نوار باریک، کشت بذر و فشردن خاک در خط کشت دارد.ممکن است کود شیمیایی هم در همان موقع در زمین قرار داده شود.
خاک ورزی پوشش دار
این روش بیشتر در کشت دستپاش محصولات، به کار می رود. خاک ورزی پوشش دار با به کار بردن مکرر ادوات خاک ورزی زیر شکن انجام می گیرد. پوششی از بقایای گیاهی و کلوخها در سطح خاک باقی می ماند تا از فرسایش بادی و آبی خاک جلوگیری نموده و موجب افزایش نفوذ باران و برف گردد. بستری کاملاً نرم زیر سطح خاک قرار می گیرد (منصوری راد، ۱۳۸۱)..
دیسک – کشت
در این روش یک دستگاه کارنده روی تیلر بشقابی (گاوآهن بشقابی عمودی) سوار می گردد. بدین ترتیب خاک ورزی و بذر کاری هم زمان انجا می گیرد (منصوری راد، ۱۳۸۱).
کشت بدون خاک ورزی
در این روش بدون اینکه هیچگونه خاک ورزی مقدماتی انجام گرفته باشد، یک ردیفکار عمل کشت را انجام می دهد. کارنده باید به یک پیش بر چین دار مجهز باشد تا ضمن عبور از گیاهان سرپا یا بقایای گیاهی،خاک را قطع کند و شیار باریکی را به جای شیار باز کن کارنده های معمولی باز نماید. بقایای گیاهی،مشکل شناخته شده ای در عملیات زراعی بوده و از بین بردن علفهای هرز به وسیله علف کشهای شیمیایی ضروری می باشد.
خاکورزی نواری
خاک ورزی نواری عبارت از هر نوع سیستم خاک ورزی برای کشت ردیفی محصولاتی است که به وسیله آن فقط بستر بذر با عرض باریک آماده می شود. این روش در صورتی که فاصله بین ردیف ها ۷۶ سانتیمتر یا بیشتر باشد،انرژی لازم برای تهیه بستر بذر را به طور قابل توجهی کاهش می دهد. از آنجایی که روش کشت با فاصله کم رواج بیشتری یافته است، خاک ورزی نواری در کاهش انرژی مورد نیاز تأثیر کمتری دارد (منصوری راد، ۱۳۸۱).
خاکورزی حفاظتی
خاکورزی حفاظتی یک نوع روش خاک ورزی برای کشت محصولات ردیفی است که علاوه بر حفاظت خاک، با تولید محصول نیز در ارتباط است. خاک ورزی حفاظتی بر روی شیب های کم تا حدود ۲ درصد اعمال می شود تا شستشوی لایه ای را کاهش دهد. اصول کلی خاک ورزی حفاظتی که باید رعایت شود عبارت است از :
۱- تا حد ممکن ماشینها را بر روی خطوط تراز به کار برید.
۲- از افزار خاک ورزی اولیه برای ناهموار کردن خاک استفاده نمایید تا موجب کند شدن حرکت باران شده و خاک در جای خود نگهداری شود.
۳- از روش بستر سازی و کشت بدر به طور توأم و با یک بار عبور استفاده نمایید.
۴- باریکه ای از زمین را به عنوان بستر بذر آماده کنید و نواحی ناهموار و پوشیده از بقایای گیاهی را در بین ردیف های کشت به جای گذارید.
۵- برای از بین بردن علف های هرز، از علف کشهای شیمیایی به جای عملیات خاک ورزی استفاده نمایید.
به کار بردن خاک ورزی حفاظتی شامل بسیاری از جنبه های صرفه جویی در وقت و انرژی مربوط به خاک ورزی کم و بسیاری از صرفه جویی های هزینه مربوط به تهیه بستر بذر اقتصادی می باشد. اما از طرف دیگر، نگهداری عمدی بقایای گیاهی در سطح خاک، ممکن است به عملیات بیشتر ماشین ها و به کار بردن بیشتر مواد شیمیایی یا کنترل امراض، جمعیت حشرات و گسترش علفهای هرز نیاز داشته باشد (منصوری راد، ۱۳۸۱).

۲-۱۰- سوابق تحقیق

۲-۱۰-۱- تحقیقات انجام شده در زمینه کودهای شیمیایی
منطقیترین روش تأمین عناصر مغذی مورد نیاز گیاهان بر اساس مصرف این عناصر در حدی است که حاصلخیزی خاک قادر به تأمین آن نباشد. به علاوه هر مقداری که از انبار ذخیره این عناصر در خاک از طریق عملیات زراعی برداشته میشود باید توسط کودهای سبز، حیوانی و شیمیایی به خاک باز گردانده شود. مضافاً، چنانچه عوامل محدود کنندهای مانند شوری و غیره مانع بهرهوری کامل از پتانسیل خاک میشود، با به کار گیری تمهیداتی خاص خاک اصلاح گردد (بای بوردی وهمکاران، ۱۳۷۸).
به نظر ارنون و استوت عنصری بر گیاه ضروری است که:
– کمبود آن مانع از تکمیل چرخه زندگی گیاه میشود.
– کمبود، اختصاص به همین عنصر داشته و تنها با تأمین آن عنصر براین مشکل فائق آید.
– این عنصر صرف نظر از تأثیر اصلاحی آن بر شرایط نامطلوب شیمیایی یا میکروبی خاک، نقش تغذیهای داشته باشد (کافی، ۱۳۷۸).
برای دستیابی به حداکثر کارآیی و برآورد نیاز به عناصر نیتروژن و فسفر لازم است وضعیت این عناصر در خاک از نظر عناصر غذایی ارزیابی گردد. مقدار عناصر ضروری برای رشد مطلوب گیاه بستگی به میزان عملکرد و نوع محصول دارد (سرمدنیا، ۱۳۷۶ ).
زارع زاده (۷۵-۱۳۷۴) تحقیقی به منظور تأثیر سطوح کود ازته بر عملکرد محصول و تغییرات مقدار کل آلکالوئیدهای موجود در اندام های مختلف گیاه دارویی عروسک پشت پرده مورد مطالعه قرار داد. این پژوهش که در قالب بلوکهای کامل تصادفی با ۶ تیمار کود ازته و سه تکرار بود نشان داد که تولید برگ، ساقه، ریشه و بیوماس و همچنین اندازه تاج پوشش، ارتفاع ساقه و گسترش ریشه با افزودن کود ازته به خاک افزایش نشان داد و حداکثر میزان عملکرد مربوط به تیمارهای ۱۵۰ کیلوگرم کود ازته در هکتار بود و در مورد میزان و اندازه ارتفاع ساقه، حداکثر میزان آن مربوط به تیمارهای ۱۰۰ کیلو گرم کود ازته در هکتار بود. با توجه به اینکه از نظر مقایسه میانگینها بین تیمارهای ۱۰۰ کیلو گرم در هکتار و ۱۵۰ کیلو گرم در هکتار کود ازته از نظر آماری تفاوت معنیداری در سطح یک درصد وجود نداشت میتوان نتیجه گرفت که بیشترین عملکرد محصول فاکتورهای اندازهگیری شده با مصرف ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار کود ازته حاصل شد.
عاشورآبادی (۱۳۸۵) پژوهشی به منظور بررسی تأثیر روش مصرف کود نیتروژن بر بازده و درصد ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس گیاه دارویی بادرنجبویه در شرایط مزرعهای انجام داد. این آزمایش با کود نیتروژن (اوره) و محلولپاشی بر روی اندام هوایی گیاه در خاک مزرعه و در حضور شاهد که هر یک از تیمارها در طول دوره رشد گیاه در طی سه تقسیط مساوی اعمال شد این تحقیق در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با ۴ تکرار برای هر تیمار اجرا شد. با آغاز گلدهی اقدام به برداشت گیاه گردید و از سرشاخه گلدار گیاه با استفاده از روش کلونجر اسانسگیری به عمل آمد. طبق نتایج تأثیر مقادیر مختلف کود نیتروژن و روش های مصرف آن بر درصد اسانس و عملکرد اسانس معنیدار بود. همچنین کاربرد مقادیر مختلف کود نیتروژن و روشهای مصرف آن بر درصد ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس بادرنجبویه مؤثر بوده است. با مصرف نیتروژن، درصد تعدادی از ترکیبهای موجود در اسانس نسبت به شاهد کاهش یا افزایش داشت.
تحقیقی توسط دادمان (۱۳۸۷) به شکل مزرعهای به منظور مطالعه اثر سطوح مختلف کود نیتروژن (۰، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار ) بر مقدار و اجزای تشکیل دهنده گیاه جعفری مکزیکی صورت گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که سطوح مختلف کود نیتروژن تأثیر معنیداری بر کیفیت و کمیت ماده مؤثر گیاه جعفری مکزیکی داشت. حداکثر میزان اسانس در تیمار ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار نیتروژن به میزان ۱۶/۱ درصد به دست آمد. بر اساس نتایج به دست آمده، اجزای تشکیل دهنده اسانس و درصد آنها نیز تحت تأثیر مصرف کود نیتروژن قرار گرفت. بنابراین در این تحقیق بهترین تیمار جهت حصول حداکثر عملکرد پیکر رویشی و اسانس، مصرف ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار نیتروژن است. ولی با توجه به مسائل زیست محیطی و مدیریت مزرعه و هزینه مصرف کود و اختلاف جزئی در میزان اسانس به دست آمده در تیمار ۱۵۰ کیلو گرم در هکتار با ۲۰۰ کیلو گرم در هکتار، بهتر است با مصرف ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن محصول مناسبتری تولید کرد.
Omer و همکاران (۱۹۹۳) با کاربرد سطوح مختلف نیتروژن (۷۰ و ۱۴۰ کیلوگرم در هکتار) در گیاه ماریتیغال ملاحظه کردند باافزایش نیتروژن، عملکرد دانه افزایش یافت، ولی تأثیر معنیداری روی

Leave a Comment