علفهای هرز میشوند.چنانکه گفته شد، ماریتیغال به بسیاری از علفکشها حساس است، از این رو مبارزه شیمیایی با علفهای هرز این گیاه باید با دقت کامل انجام گیرد و در انتخاب نوع علفکش، غلظت و زمان کاربرد آن باید دقت نمود. تحقیقات اخیر نشان میدهد که استفاده از علفکش اولیترف به مقدار ۵/۲ تا ۴ لیتر در هکتار و فلوبالکس به مقدار ۵/۲ تا ۳ کیلوگرم در هکتار قبل از کاشت بذر، نتایج مطلوبی در از بین بردن علفهای هرز دارد. پس از کاشت و قبل از رویش آنها نیز میتوان از علفکش بوویلان به مقدار ۳ تا ۴ لیتر در هکتار استفاده کرد. این علفکشها را به هیچ عنوان نباید پس از رویش گیاه به کار برد. آفات در طول رویش گیاهان ممکن است صدمات زیادی به محصول وارد کنند. از این آفات میتواند از نوعی سرخرطومی گرده خوار نام برد. برای از بین بردن این آفات، می توان از آفت کش وفاتوکس به مقدار ۳ تا ۵/۳ کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. سفیدک سطحی یا پودری، از بیماریهایی است که در آن قارچ عامل سفیدک به صورت لکه های سفیدرنگی در سطح ساقه و برگ ظاهر میشود و اواخر فصل به صورت لکه های قهوهای دیده می شود. میوه گیاهان مبتلا به این قارچ، پوک میشوند. میتوان از قارچکش سولفوره یا قارچکشهای مناسب مانند آفاگون یا تریفمین در زمان مناسب، برضد این بیماری استفاده نمود (امید بیگی، ۱۳۸۴)
۲-۵-۹- برداشت ماریتیغال
تحقیقات انجام شده در ایران، نشان میدهد در کشت بهاره میوهها از اوایل تابستان بتدریج میرسند. هنگام رسیدن میوه ها، گلچهها خشک میشوند و تارهای بلند و سفید رنگ (پاپوسها) ظاهر میگردند. رنگ میوه های رسیده، قهوهای و براق است. میوههای رسیده به سهولت از گیاه جدا و به اطراف پراکنده میشوند. کاپیتولها معمولاً در یک مرحله برداشت میشوند. اواخر تیر- اوایل مرداد، زمان مناسبی برای برداشت محصول است. چون ماریتیغال برگهای بزرگ و انبوهی دارد و اطراف برگها را تیغهای فراوانی پوشانده است، کار برداشت کاپیتولها با دست، بسیار مشکل ساز است. در سطوح کوچک، کاپیتولها را میتوان با داس برداشت کرد، اما در سطوح وسیع کشت، برداشت محصول فقط با ماشینهای مخصوص امکانپذیر میباشد. پس از جمعآوری میوه، آنها را خشک و تمیز و در مکان مناسب نگهداری می کنند. عملکرد ممکن است بین ۲/۱ تا ۲ تن در هکتار باشد (امیدبیگی، ۱۳۸۴).
۲-۶- اهمیت کودهای آلی
به هر نوع ماده معدنی یا آلی یا بیولوژیک که دارای عناصر غذایی باشد و باعث بالا بردن حاصلخیزی خاک و همچنین با تیمار گیاهی باعث افزایش عملکرد کیفی و کمی محصول شود کود اطلاق میشود. کاربرد روز افزون کود های شیمیایی باعث بروز خسارات جبران ناپذیر زیست محیطی، بهداشتی و اقتصادی شده است. این معایب کود های شیمیایی و هزینه های بالای تولید آن ها باعث توجه به استفاده از کودهای آلی و دامی گردیده است (آستارایی و کوچکی ،۱۳۷۵). کودهایی که منشأ طبیعی دارند کودهای آلی گفته میشود. از این روش بعنوان روش صحیح حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه یاد میشود که ضمن حفظ محیط زیست، افزایش کیفیت آب، کاهش فرسایش و حفظ تنوع زیستی، کارایی نهادهها را افزایش میدهد. بیش از ۶۰ درصد خاک های ایران کمتر از ۱ درصد ماده آلی دارند. یک راه حل برای افزایش مقدار موادآلی خاکهای زراعی کشور استفاده از کودهای آلی از قبیل کود حیوانی، کود سبز و ورمی کمپوست می باشد. منابع کود آلی از جمله کود دامی، کمپوست حاصل از زباله شهری و ورمی کمپوست دارای ارزش تغذیه ای فراوانی برای محصولات زراعی بوده و مصرف آنها گامی موثر در روند توسعه کشاورزی پایدار و حفظ محیط زیست می باشد. (Saleh Rastin, 2001).
منظور از کود دامی یا حیوانی مجموعهای از مواد بستری، ادرار و مدفوع گاو، گوسفند، مرغ یا هر حیوان دیگری است که از محل نگهداری آنها به دست میآید. درصد مواد غذایی کود حیوانی و کیفیت فیزیکی آن به عواملی مثل نوع حیوان، کیفیت مواد بستری، میزان پوسیدگی کود، تغذیه دام، میزان سدیم و مقدار بذر علفهای هرز، اسپور قارچها، لارو و تخم حشرات، شن و خاک بستگی دارد[n13].. درصد ازت کود گاوی بیشتر از کود گوسفندی و مرغی است. ولی درصد فسفر و پتاسیم کود مرغی از کود های گاوی و گوسفندی بیشتر است. همان گونه که ذکر شد درصد مواد غذایی کودها به اغذیه دامها بستگی دارد. مثلاً چنانچه جیره غذایی یک دام از نظر یک عنصر ضعیف باشد کود حاصله نیز بالطبع از نظر آن عنصر ضعیف خواهد بود. بنابراین چون میزان عناصر غذایی موجود در کود دامی ثابت نیست، و همانگونه که در بالا اشاره گردید از دامی به دامی دیگر و از جیره غذایی به جیره غذایی دیگر تفاوت می کند، این امر کارشناس را در جهت اعمال یک مدیریت کودی صحیح دچار سردرگمی مینماید چرا که در مدیریت تغذیه، یک کارشناس با اجزاء و واحدهای کوچکی مانند درصد و حتی پی پی ام (قسمت در میلیون ) عناصر غذایی سروکار دارد و ثابت نبودن میزان عناصر غذایی در یک کود مسلماً نمیتواند یک برنامه کودی صحیح را ایجاد کند. از مهمترین مزایای کودهای دامی: ظرفیت نگهداری آب در خاک را افزایش میدهد. که این امر در مواقع کم ابی کمک شایانی خواهد نمود، نفوپذیری آب در خاک را بهبود میبخشد، کود حیوانی آب درون خاک را بنحوی با ذرات خاک متصل نموده و از تبخیر و نفوذ آن جلوگیری کرده و آماده برای جذب گیاه میسازد و همین امر سبب جلوگیری از فرسایش نیز میگردد، کود حیوانی عملیات زراعی را آسان نموده و زمین را برای گاو رو نمودن بهبود میبخشد، در خاکهای شنی سبب اتصال بهتر ذرات در خاک گشته و در خاکهای رسی سبب افزایش پروزیته و نفوذپذیری خاک میگردد، کودهای حیوانی به علت داشتن ماده آلی سبب بهبود هوادهی خاک میگردند و کربن دی اکسید و اسیدهای آلی و موادغذایی موجود در خاک را آماده برای جذب گیاه مینماید، میزان جذب حرارت در خاک تیره بیشتر از خاکهای روشن بوده و به همین لحاظ کودهای حیوانی کمک زیادی در گرم شدن زمین و نهایتاً رشد بیشتر گیاه میگردند، این کودها قدری خاصیت قلیائی دارند که به مرور با مصرف کودهای حیوانی PH[n14] خاک افزایش مییابد و باعث افزایش میکرو اورگانیسمها گردیده که باعث افزایش فعالیت بیولوژیکی خاک میگردند. از مهمترین معایب کودهای دامی: فراوانی ترکیبات آلی ازتدار ساده کود حیوانی تازه، بسیار مساله ساز است. تجزیه سریع این مواد موجب آزاد شدن گاز آمونیاک و تجمع آن در مجاورت ریشهها گردیده و موجب مسمومیت گیاه میشود. زیادی املاح نمکدار در کود نیز میتواند از طریق ایجاد پتانسیل اسمزی و یا مسمومیت مستقیم گیاه مساله ساز باشد (آستارایی و کوچکی ،۱۳۷۵). در جدول ۲-۱ میزان شوری برخی از کودهایی را که کشاورزان در باغات و مزارع خود استفاده مینمایند ذکر شده است:
۲-۱- جدول میزان شوری [n15]برخی از کودهای دامی ( Autoun ,1982 )

کود گاوی
کود اسبی
کود گوسفندی
کود مرغی

شیری
گوشتی

شوری
(دسی زیمنس برمتر)
۷۴/۱۹
۸۰/۱۵
۸۰/۱۵
۳۳/۲۵
۴۶

همانگونه که در جدول فوق مشاهده میگردد کودهای دامی دارای حداقل شوری برابر ۸۰/۱۵ واحد[n16] میباشند و این میزان در کودهای مرغی حتی به ۴۶ واحد[n17] نیز می رسد.. افزودن موادی با چنین ضریب شوری خود به شور شدن هر چه بیشتر خاک منجر میشود. در حالی که در بیشتر مناطق کشاورزی ما، دو عامل شوری و کم آبی برزگترین معضل کشاورزی به شمار می رود. اراضی کشاورزی روز به روز شورتر و چاههای آب و قنوات روز به روز کم آبتر میشوند.
کم آبی دو مفهموم را در بردارد: یکی فقدان و کمبود آب و دیگری شوری بالا. بدین معنی که شوری خود مساوی است با کم آبی. بنابراین شور شدن خاک، آنهم به دست خود کشاورز، دانسته یا ندانسته، به نوعی کم آبی و تشنگی گیاه و در نهایت کاهش محصول را در پی دارد. بر طبق تحقیقاتی که توسط Dee Davies در فوریه سال ۲۰۱۰ انجام گردیده باکتریهای بیماریزای بی شماری در کود های گاوی تشخیص داده شده که برخی از مهمترین آنها عبارتند از :
۱. Cryptosporidiosis
۲. E.coli
۳. Giardia
۴. Listeriosis
۵. Salmonella
که براحتی به انسان سرایت کرده و باعث بیماری میگردند. در همین تحقیق [n18]مشخص شده که بعد از پخش شدن کود گاوی در سطح باغ یا مزرعه، این عاملهای بیماریزا به راحتی به محصولات نیز منتقل شده و قابل تأملتر اینکه این پاتوژنها با شستشوی با آب از بین نمیروند. همچنین بر طبق تحقیقات به عمل آمده توسط پروفسور Karen Renner محقق علوم گیاه و خاک، ۲۵ درصد بذور علفهای هرز موجود در علوفه دامها سالم و دست نخورده در مدفوع آنها دیده میشود که میتواند پس از پراکنده شدن در سطح زمین شروع به رشد نموده و به سرعت تکثیر یابد (آستارایی و کوچکی ،۱۳۷۵).

۲-۷- کودهای شیمیایی
مصرف کودهای شیمیایی در ایران از سال ۱۳۲۵ با وارد کردن ۱۱ تن از انواع کودهای شیمیایی آغاز شد و از سال ۱۳۲۰، وزارت کشاورزی به وارد کردن همه ساله کودهای شیمیایی اقدام کرد. ابتدا تعادل نسبتاً مناسبی بین مصرف انواع کودهای آلی و معدنی وجود داشت. ولی این تعادل دوام چندانی نداشت به طوریکه در ۲۵ سال گذشته افزایش مصرف سالیانه کودهای ازته و فسفاته در طول دهه ۶۰ و ۷۰ بیش از ۱۰ درصد بوده است و در عوض مصرف کودهای پتاسیمی، مواد آلی و کودهای کامل (کودهای محتوی عناصر ریزمغذی) تقریباً به بوته فراموشی سپرده شده است (رضوانى مقدم، ۱۳۷۸).
تولید این نوع کودها، در کشاورزی و ازدیاد تولید محصولات زراعی انقلابی را به وجود آورد. طی مرور زمان تولید این کودها روبه فزونی گذاشته و از آنجا که علاوه بر این که این کودها باعث ازدیاد محصول می‌گردد باید این را هم در نظر داشت که این کودها صدمات زیادی را به خاک، موجودات زنده و اکوسیستم وارد می‌نماید. امروزه در دنیا تلاش بر این است که برای تولید محصول بهتر، سالم‌تر و همچنین آسیب رساندن کمتر به محیط زیست این نوع کودها را به صورت بهینه مصرف نمایند(رضوانى مقدم، ۱۳۷۸).
در مصرف این نوع کودها باید دقت زیادی شود چون بعضاً به دلیل قدرت دوزهای بالای مواد مؤثره اثرات منفی بر روی گیاه می‌گذارند. کودها از لحاظ کیفی باید در سطح قابل قبولی باشد و برای آنکه معلوم گردد کود مورد استفاده از کیفیت لازم برخوردار است و همچنین مقدار مورد نیاز و فهمیدن دیگر خصوصیات باید آزمایش‌های تعیین کیفیت کود، تعیین میزان کود مصرفی در کشاورزی، تعیین عناصر تشکیل دهنده کود، تعیین میزان آلایندگی کودها از نظر پارامترهای زیست‌محیطی در خاک و آب انجام داد.
در آزمایشگاه آنالیز کود انواع آزمایش‌های شیمیایی (آلی، معدنی) میکروبیولوژی و برخی پارامترهای فیزیکی بر روی انواع کودها انجام می‌گیرد تا

Leave a Comment