گردید. نام و منشا ًژنوتیپ ها در جدول (۳-۱) آمده است.
جدول ۳-۱: نام و منشاء ۱۷ ژنوتیپ علف گندمی بلند (Agropyrone elongatum)
کد نمونه
منشاء
ردیف
۱۳۶۰M
ارومیه
۱
۱۳۶۰P8
ارومیه
۲
۱۷۵۵M
ارومیه
۳
۱۷۵۵P4
ارومیه
۴
۲۴۰M
تبریز
۵
۲۴۰P15
تبریز
۶
۳۰۱M
بانک ژن منابع طبیعی
۷
۳۰۱P1
بانک ژن منابع طبیعی
۸
۳۰۱P8
بانک ژن منابع طبیعی
۹
۳۰۱P13
بانک ژن منابع طبیعی
۱۰
۳۰۱P14
بانک ژن منابع طبیعی
۱۱
۶۸۵M
تبریز
۱۲
۶۸۵P11
تبریز
۱۳
۷۷۴M
تاکستان
۱۴
۷۷۴P4
تاکستان
۱۵
۷۷۴P7
تاکستان
۱۶
۷۷۴P15
تاکستان
۱۷

۳-۲ طرح آزمایشی و عملیات زراعی:
در این بررسی ۲۳ ژنوتیپ علف گندمی بلند (Agropyrone elongatum.) در دو آزمایش جداگانه یکی با مدیریت بهره برداری، حفاظت شده (یک چین در سال) و دیگری با مدیریت برداشت مکرر (۲ چین در سال) در سال ۱۳۸۵ دو آزمایش جداگانه با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی، همند آبسرد واقع در شهرستان دماوند به اجرا در آمد. زمین مورد نظر در سال ۱۳۸۴ شخم و دیسک زده شد و خطوط کاشت مشخص شدند. کشت به صورت متراکم در کرتهایی به ابعاد ۳× ۵/۱ متر، با فواصل ردیف ها از هم ۲۵/۰ متر، انجام شد به نحوی که هر کرت دارای ۶ ردیف ۳ متری بود. میزان بذر مصرفی بر اساس ۳۰ کیلوگرم در هکتار محاسبه گردید. با توجه به زمان مناسب کشت گراس های سردسیری و نیاز بذور آنها به تیمار پیش سرما، کشت در اواخر پاییز ۱۳۸۴ انجام شد تا این تیمار به طور طبیعی اعمال گردد. در طول آزمایش با علف های هرز مزرعه به صورت مکانیکی مبارزه گردید.
برای کود دهی، قبل از کشت، تجزیه خاک بعمل آمد و از میزان مواد معدنی (فسفات، اوره و پتاس) اطلاع حاصل گردید و بر اساس ۱۰۰ کیلوگرم P2O5 در سال اول و ۵۰ کیلوگرم نیتروژن N2 در هکتار در کمبود کود برطرف گردید. بعلت رشد ضعیف بوته در سال استقرار (۱۳۸۵) یادداشت برداری در این سال انجام نشد. در آزمایش فقط از نزولات جوی استفاده شد. پس از استقرار یادداشت برداری از صفات انجام شد.
در بهار سال های ۱۳۸۵ لغایت ۱۳۸۷ هر یک از ژنوتیپ های مدیریت برداشت حفاظت شده فقط یک برداشت در مرحله (شیری شدن بذر) انجام شد و برای ژنوتیپ های مدیریت مشابه چرای دام دو مرحله برداشت در مراحل ظهور سنبله و رشد مجدد گیاه به فاصله ۴۵ روز انجام شد
۳-۲-۱ اندازه گیری عملکرد و صفات زراعی
درصد پوشش سبز: با نمره دهی بین ۱ تا ۵ به تعداد بوته های سبز شده بطوریکه ۱ کمترین و ۵ بیشترین درصد پوشش سبز بود.
تاریخ گلدهی بر اساس تعداد روز از اول فروردین ماه تا ظهور ۳/۱ سنبله ها در هر کرت یادداشت گردید.
عملکرد علوفه برای اندازه گیری عملکرد علوفه، پس از قطع علوفه هر کرت از ارتفاع ۴ سانتی متری سطح زمین، علوفه تر توزین شد و نمونه ای از آن برای اندازه گیری صفات کیفی به صورت جداگانه در پاکت گذاشته شد. تمام نمونه‌ها ابتدا در محیط باز خشک شدند و سپس از آنها در آون و در دمای ۷۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۲۴ قرار داده شد و پس از توزین آنها وزن ماده خشک علوفه در هر کرت بر حسب تن در هکتار برآورد گردید.
تعداد ساقه در کرت: میانگین تعداد ساقه در هر کرت شمارش شد.
ارتفاع بوته: از هر کرت ۱۰ بوته انتخاب شد و میانگین ارتفاع آنها بر حسب سانتی‌متر اندازه گیری شد.
۳-۲-۲ اندازه گیری کیفیت علوفه:
در سالهای اخیر تکنولوژی طیف سنجی مادون قرمز نزدیک۱(NIR) توسعه فراوانی یافته و اندازه گیری ترکیبات فرآورده های زراعی و دامی با این سیستم امکان پذیر شده است. در برنامه های اصلاحی که معمولا تعداد زیادی از افراد جمعیت ها به صورت تک بوته ارزیابی می شوند و مقدار ماده خشک هر بوته برای اندازه گیری به روش های شیمیایی کافی نمی‌باشد و در ضمن اندازه گیری صفات کیفی به روش شیمیایی بسیار پر هزینه است، سیستم NIR کارایی بیشتری دارد و ضمن کاستن از هزینه های آزمایشات، به مقدار زیادی باعث تسریع در اندازه گیری صفات می گردد.
تکنولوژی NIR بر اساس جذب و انعکاس اشعه مادون قرمز در طول موجهای بین ۲۵۰۰-۷۰۰ نانومتر استوار است. در این روش اشعه بر نمونه مورد آزمایش تابانیده می شود و انرژی منعکس شده (R) از نمونه طبق رابطه ریاضی Log L/R اندازه گیری می‌شود و بر اساس پرازش معادلات خطی رگرسیون چند‌متغیره بین انرژی های منعکس شده از نمونه و داده‌های حاصل از آزمایشات شیمیایی همان نمونه، دستگاه کالیبره می شود (Jafari و همکاران، ۲۰۰۳b). دقت NIR بستگی به دقت در کالیبراسیون آن دارد، در کالیبراسیون NIR، ابتدا با استفاده از طول موج‌های مختلف، چندین معادله رگرسیونی برازش داده می‌شوند و هریک از معادلات بر اساس پارامترهای آماری از قبیل ضریب همبستگی و اشتباه استاندارد مورد بررسی قرار ‌گرفتند، آنگاه بهترین معادله برای کالیبراسیون NIR انتخاب ‌شد. گزارشات متعددی در مورد کارایی NIR به عنوان جایگزینی مناسب برای اندازه‌گیری صفات کیفی در گیاهان علوفه ای گزارش شده است (Barber و همکاران ،۱۹۹۰).
برای اندازه گیری صفات کیفی، حدود ۲۰-۱۵۰ گرم برگ و ساقه به طور کامل آسیاب شده و اندازه‌گیری صفات کیفی ذیل با استفاده از دستگاه NIR در آزمایشگاه ۳-۳-۳ موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع به روش جعفری (۱۳۸۰) انجام شد:
* درصد ماده خشک قابل هضم۱DMD
* درصد پروتئین خام۲CP
* درصد کربوهیدرات های محلول در آب۳WSC
* درصد دیواره سلولی منهای همی‌سلولز۴ADF
* درصد خاکستر کل۵ASH
۳-۳ روش‌های تجزیه آماری طرح
داده‌های مربوط به هر یک از صفات دو مدیریت برداشت مورد تجزیه واریانس مرکب قرار گرفتند و پس از تأیید اختلاف معنی دار بین جمعیت ها، مقایسه میانگین به روش آزمون چند دامنه‌ای دانکن انجام شد. از نرم‌افزار SAS9 برای تجزیه آماری داده ها استفاده شد.
۳-۳-۱ صفات مورفولوژیکی و جوانه‌زنی مورد بررسی
الف- مهمترین صفات مورفولوژیکی مورد بررسی عبارتند از:
۱- تاریخ ظهور خوشه: براساس تعداد روز از اول فروردین تا ظهور سه ‌خوشه در هر ژنوتیپ یادداشت گردید.
۲- تاریخ گرده‌افشانی: براساس تعداد روز از اول فروردین تا ظاهر شدن پرچم‌ها روی سه خوشه در هر بوته یادداشت گردید.
۳- ارتفاع بوته: میانگین ارتفاع بوته‌های هر کرت برحسب سانتیمتر اندازه‌گیری شد. طول خوشه: از هر بوته ۱۰ ساقه انتخاب شد و طول خوشه آنها براساس میانگین کرت محاسبه گردید.
۴- تعداد ساقه در بوته: ساقه‌های بارور در هر بوته شمارش و براساس میانگین کرت محاسبه گردید.
۵- عملکرد بذر: عملکرد بذر هر بوته، پس از قطع کردن بوته‌ها، کوبیدن و جدا کردن بذر به گرم اندازه‌گیری شد و پس از خشک شدن میانگین عملکرد بذر هر کرت برحسب کیلوگرم در هکتار محاسبه گردید.
۶- عملکرد علوفه (وزن بیوماس هوایی): برای اندازه‌گیری عملکرد علوفه، پس از رسیدن بذر، بوته‌ها قطع شدند. علوفه هر بوته به صورت جداگانه در پاکت گذاشته شد. و پس از خشک و کوبیدنآنها، عملکرد بذر و علوفه هر بوته براساس ماده خشک محاسبه گردید.
ب- برای اندازه گیری خصوصیات جوانه زنی بذرها به روش زیر اقدام شد:
۱- وزن هزاردانه، باشمارش و توزین ۴.۲۵۰ عدد بذر در هر بوته.
۲- درصد قوه‌نامیه‏.
۳- سرعت جوانه‌زنی‏.
۴- شاخص بنیه بذر‏.
۵- پایداری براساس ایستادگی و گسترش سطحی گیاه، به گیاه امتیاز ۵-۱ داده می‌شود، امتیاز ۱به بدترین و امتیاز ۵ به بهترین داده می‌شود‏.
۶- وزن بذر در ساقه، وزن بذر در ۱۰ ساقه تصادفی برحسب اندازه‌گیری شد و میانگین آنها به عنوان وزن بذر در ساقه در نظر گرفته شد. شاخص برداشت براساس نسبت وزن بذر به وزن بیوماس کل هوایی محاسبه گردید.
۷- تعداد بذر در ساقه، براساس نسبت وزن بذر در ساقه بر وزن یک عدد بذر محاسبه گردید

۸- تعداد بذر در ساقه، براساس نسبت وزن بذر در ساقه بر وزن یک عدد بذر محاسبه گردید
۳-۳-۲ روش‌های آماری صفات مورفولوژی و جوانه‌زنی
برای داده‌های مورفولوژیک و جوانه‌زنی قبل از انجام تجزیه واریانس با استفاده از نرم افزار Minitab15 تست نرمالیته صورت گرفت.برای صفاتی که داده های آنها نرمال نبودند با روش‌های معمول تبدیل داده‌ها نرمال شدندو تجریه داده ها انجام گردید.
تجزیه واریانس آنها در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد و به روش دانکن مقایسه میانگین در سطح احتمال ۵درصد صورت گرفت.
ضریب همبستگی فنوتیپی، بین میانگین صفات محاسبه گردید.‌ تجزیه رگرسیون براساس میانگین داده‌های اصلی صفات مورفولوژیک جمعیت‌ها صورت گرفت. یک بار عمکرد بذر به عنوان متغیر تابع وبقیه صفات به عنوان متغیر مستقل درنظر گرفته شد و سپس معادله خط رگرسیونی آنها در نرم افزارminitab14 بدست آمد. بار دوم عملکرد علوفه به عنوان متغیر تابع و بقیه صفات به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شد وسپس معادله خط رگرسیونی آنها در نرم افزار minitab14 بدست آمد. ضریب رگرسیون گام به گام، جهت تشخیص صفات مهم تاثیر گذار بر عملکرد بذر وعملکرد علوفه، برای میانگین کل صفات محاسبه گردید‏.
تجزیه مولفه‌های اصلی صفات مورفولوژیک و جوانه‌زنی از میانگین اصلی صفات مورفولوژیک و جوانه‌زنی جمعیت ها استفاده شد. جهت انجام تجزیه به مولفه‌های اصلی، ماتریس همبستگی بین آنها محاسبه گردید و بر اساس آن تجزیه به مولفه‌های اصلی در نرم افزار minitab14 انجام شد.
تجزیه خوشه‌ای روی میانگین داده‌های اصلی صفت استاندارد شده، توسط نرم افزار minitab14 صورت گرفت. برای تعیین فاصله بین ژنوتیپ‌ها از فاصله اقلیمی وبرای ادغام کلاستر‌ها از روش Ward استفاده گردید. در ضمن ضریب کوفنتیک در نرم افزار ntsys 2/02e محاسبه گردید و براساس آن نوع روش ادغام کلاسترها تعیین گردید.
داده‌های جمع‌آوری شده در چین اول برای کلیه صفات مورد مطالعه مورد تجزیه واریانس قرار گرفتند.

اجزاء واریانس ژنتیکی و واریانس اشتباه (محیطی) می‌باشد.
برای تجزیه‌های آماری داده‌ها از نرم افزارهای GMP, MINITABاستفاده گردید و برای رسم نمودارها از نرم افزار Excel استفاده گردید.
۳-۴ مطالعات الکتروفورزی
۳-۴-۱ استخراج پروتئین کل گیاهک
۲۳۰ گیاهک (۱۰ گیاهک از ۲۳ جمعیت) به نسبت یک گیاهک به ۸۰ میکرولیتر محلول عصاره‌گیری، را در شرایط سرد له می‌کنیم. نمونه‌ها به مدت یک شب در یخچال نگهداری شده سپس به مدت ۱۵ دقیقه با قدرت ۱۱۰۰۰ دور در دقیقه سانتریفوژ گردیدند. بعد از سانتریفوژکردن، بخش مایع بالای لوله‌ها به دقت در یک اپندرف دیگر ریخته شده و به مدت ۱۵ دقیقه دوباره سانتریفوژ می‌گردد. ۳۰ میکرولیتر از محلول رویی نمونه‌های سانتریفوژ شده را به همان مقدار بیس بافر مخلوط می‌گردد. نمونه‌های مخلوط شده با بیس بافر به مدت سه دقیقه در دمای ۱۱۰ درجه جوشانده می‌شود. در این شرایط پروتئین‌ها به واسط اثر

Leave a Comment