بهار جوانه زده و در فصل رویش دانه رستها مستقر گردند. کشت بذر در اوایل بهار بسته به مکانهای مختلف امکان پذیر است. وجود بستر بذر در زمینی که کلش غلات پاک شده است، روش مناسب دیگری برای بذرکاری در اوایل پاییز است. بذر این گونه ها باید سطحی کشت شود. در خاکهای سنگین عمق کشت نباید از ۲ سانتی متر تجاوز کند. در خاک های سبک، عمق بذرکاری نباید بیش از ۸/۳ سانتی متر باشد. در صورت امکان بذر باید با دستگاه بذر کار در خاک قرار گیرد. میزان بذر مصرفی بسته به گونه منطقه، محل کشت، کیفیت بذر و روش کشت متفاوت است. کشت ردیفی هم در شرایط خشک و هم در شرایط آبی، بذر زیاد تر و با کیفیت بهتری تولید می کند. کشت گونه هایی که فرم چمنی دارند، در اغلب موانع، به صورت ردیفی مشکل است ولی با فراهم بودن رطوبت کافی و استفاده از کود در شرایط کشت متراکم محصول رضایت بخشی تولید می کند. مصرف کودهای ازته و فسفر به نیاز و نوع خاک فرق می کند. میزان بذر مصرفی در Ag.elongatum معمولاً بین ۹-۱۳ کیلوگرم در هکتار است (Duke، ۱۹۸۳)
اغلب علف گندمی‌ها دارای تولید بذر مناسبی هستند. تحت شرایط مناسب، عملیات کاشت، داشت، برداشت و بوجاری با ماشین آلات صورت می گیرد. تولید بذر تحت شرایط دیم قدری نامطمئن است، ولی تحت شرایط فاریاب، محصول قابل ملاحظه ای از حیث علوفه و بذر به دست می آید. کولتیوار Orbit میزان تولید بذر آن بیشتر از دیگر کولتیوارها است (Alkar 1977).

تصویر ۲-۱: تصویری از گونه علف گندمی (Agropyon elangatum)
بطورکلی علف گندمی ها دگرگشن هستند. اما بطور کامل خود نابارور نیستند. گونه Ag.trachycalum به مقدار زیاد خود خودگشن است، لذا مقدار زیادی هیبرید از آمیزش بین آنها بوجود می آید. آمیزش‌های موفقیت آمیزی بین گونه‌های Agropyron از قبیل Ag.elongatum و Ag.intermedium و Ag.trichophorum با اکوتیپ های مختلف گندم انجام شده است. از طرف دیگر آمیزش‌هایی از علف‌گندمی با چاودار زراعی (Secale cereale) گزارش شده است. سایر گراس ها که هم می توانند به صورت طبیعی و هم به صورت مصنوعی با علف گندمی آمیزش حاصل نمایند. گونه هایی از جنس های Sitanion، Elymus، Hordem می باشند. تا کنون بجز تعدادی هیبریداسیون طبیعی بین گونه‌های و Ag.intermedium و Ag.trichophorum و نیز در بین واریته‌های Ag.cristatum انجام شده، هیچ هیبرید دیگری که ارزش اگرونومیکی داشته باشند، از عملیات هیبریداسیون بین جنس ها و نیز گونه‌های یک جنس به دست نیامده است.
گونه Ag.elongatum ویژه نواحی نسبتاً سرد است این گیاه به علت ذخیره مواد غذایی ریشه قادر است در مقابل خشکی و عوامل نامساعد مقاومت نماید. ریشه این گیاه تا عمق ۳۵۰ سانتی متری در زمین نفوذ می کند. در فصل زمستان به خواب رفته بنابراین در مقابل یخبندان ها و سرما خود را حفظ می نماید و در بهار با مساعد شدن شرایط هوایی و رطوبت در بهار رشد خود را از سر می گیرد. در مقابل خشکی حساسیت ویژه ای ندارد موارد استفاده این گیاه برای احداث چراگاه علوفه خشک وحفاظت خاک استفاده می شود این گونه در انواع خاک های حاصلخیز، خاک های شور، خاکهای قلیایی و باتلاقی به عمل می آید.
بیشتر نباتات علوفه‌ای گرامینه در مراحل اولیه رشد حساس و ظریف هستند و بایستی با فراهم نمودن شرایط مناسب جوانه زدن آنها مهیا نمود. برای استفاده از حداکثر رطوبت زمستانه باید این نباتات را در پاییز کشت نمود تا بتوانند از سرمای زمستانه به نحو احسن استفاده نماید. البته باید زمان کشت پاییزه را در مناطق سرد طوری انتخاب نمود که گیاه قبل از فرا رسیدن یخبندان رشد کافی کرده باشد کشت کرپه در پاییز موجب می شود تا بذر جوانه نزده تا اوایل بهار در خاک سالم باقی بماند این گیاه را می توان به طریق دست پاش و یا ردیفی کشت نمود، جهت تولید علوفه خشک و احداث چراگاه باید از بذرپاشی یا ردیف کاری با فاصله خطوط نزدیک استفاده شود. عمق بذر در خاک نباید از ۱ تا ۲ سانتی متر بیشتر باشد در خاکهای سنگین معمولاً در عمق یک سانتی متری و در خاک های سبک کمی عمیق تر بین ۱ تا ۵/۲ سانتی متر کاشته می شود. جهت تولید بذر باید این گیاه را در خطوط دور از یکدیگر (۶۰ تا ۱۰۰ سانتی متر) کشت نمود (کریمی، ۱۳۶۹).

تصویر ۲-۲: جمعیت علف گندمی (Agropyon elangatum)
۲-۱-۲ اهداف اصلاحی گراس ها:
در اصلاح گیاهان علوفه ای، اهداف متفاوتی با توجه به نوع گونه، منطقه تولید و نحوه بهره برداری از علوفه لحاظ می شود. هدف کلی از اصلاح نباتات علوفه ای توسعه واریته‌های جدید با تولید بیشتر و کیفیت بهتر تحت شرایط موجود محیطی است. در برنامه‌های اصلاحی، صفات مفید شناسایی می شوند تا بتوان از تجمع آنها گیاه مطلوبی را تولید نمود. لیکن این گونه اطلاعات که بتواند تولید را بالا برده و یا میزان موفقیت را تعیین کند برای اکثر نباتات علوفه ای در دست نیست. در بعضی حالات صفات معینی که به تولید محصول یا کیفیت مربوط نیستند، ممکن است در یک واریته جدید مطلوب باشند و یا در واقع ممکن است هدف اصلی اصلاح نباتات باشند. مثلاً در نباتات علوفه ای یکساله که در امر لی‌فارمینگ مورد استفاده قرار می گیرند، توانایی تکثیر مجدد (زادآوری) به سختی پوسته بذر بستگی دارد. چنانچه گونه مطلوبی دارای درصد زیادی پوسته بذر نرم باشد، برنامه اصلحی طوری طراحی می شود که با انجام گزینش درصد بذور دارای پوسته سخت افزایش یابد. در این حالت تولید علوفه با توجه به سختی بذر معیار درجه دو خواهد بود. یکی دیگر از مشکلات اصلاح گیاهان علوفه ای این است که برخلاف سایر گیاهان زراعی کارهای تیمی بندرت در آن صورت می گیرد و به همین جهت فعالیت های اصلاحی و تحقیقات بر روی گیاهان علوفه ای نسبت به سایر بخش های زراعی پیشرفت کمتری داشته است معیارهای عمده ای که در خلال برنامه‌های اصلاح نباتات علوفه ای مورد بحث قرار می گیرند به قرار زیر هستند:
۲-۱-۲-۱ افزایش عملکرد علوفه:
بعنوان هدف اصلی اصلاح گراس ها و لگوم ها می‌باشد زیرا افزایش عملکرد موجب افزایش قابلی رقابت گیاه با گونه‌های دیگر می شود و از هجوم علف های هرز به مزرعه کاسته خواهد شد و از طرفی از تغییرات در ترکیب پوشش چراگاه نیز جلوگیری خواهد نمود.
۲-۱-۲-۲ ویگور گیاه:
عنوان مهمترین صفت که عملکرد علوفه، رشد مجدد و مقاومت به استرس های محیطی و تولید بذر را تحت تاثیر قرار می دهد در گیاهان علوفه ای اصلاح ویگور اهمیت فراوانی دارد. در حقیقت ویگور در گونه‌های زراعی به استعداد گیاه برای تولید بیوماس در یک دوره مشخص اطلاق می شود. ویگور در گیاهان وحشی می تواند زادآوری گیاه باشد. در برخی منابع ویگور به دیر زیستی گیاه Persistency تعریف شده و با کاهش تراکم پنجه در طول زمان و کاهش طول عمر گیاه همراه است و به صورت مشاهده ای اندازه گیری می شود (جعفری و همکاران ۱۳۷۹). گراس ها با پنجه‌های جدید گسترش می‌یابند. پنجه ها به دو دسته رویشی و زایشی تقسیم می شوند. پنجه‌های زایشی بعد از تولید بذر از بین می روند. بنابراین هر چه نسبت پنجه‌های رویشی به زایشی بیشتر باشد و سرعت تولید پنجه‌های جدید بیشتر باشد. بعنوان صفت مطلوب تلقی خواهد شد (جعفری و همکاران ۱۳۷۹).
۲-۱-۲-۳ اصلاح کیفیت علوفه:
افزایش قابلیت جذب انرژی یکی از اهداف مهم در اصلاح گراس ها است. زیرا گراس ها نمی توانند انرژی مورد نیاز دام ها را به تنهایی تامین نمایند و به همین جهت دامداران مواد کنسانتره اضافی به دام ها می دهند. با توجه به گران بودن مواد کنسانتره لازم است انرژی گراس ها را از طریق افزایش درصد قابلیت هضم ماده خشک افزایش داد. Corbett و Wheeler (1989) و Smith و همکاران (۱۹۷۹) در یک تحقیق جامع با پرسش از کلیه محققین اصلاح گیاهان علوفه ای در اقصی نقاط جهان، صفات مؤثر در کیفیت گراس ها و لگوم های علوفه ای، برای افزایش تولید فرآورده‌های گوشتی، لبنی به ترتیب اهمیت رتبه بندی کرده اند و دو صفت قابلیت هضم و صرعت هضم علوفه را بعنوان مهمترین صفات برای افزایش فرآورده‌های دامی شناخته شده اند.
۲-۱-۲-۴ افزایش نسبت برگ به ساقه:
افزایش نسبت برگ به ساقه موجب خوش خوراکی و افزایش درصد قابلیت هضم علوفه می شود ولی ممکن است سبب کاهش مقاومت به بیماری ها شود.
۲-۱-۲-۵ افزایش خوش خوراکی:
علوفه نیز مهم است. گونه‌های تتراپلوئید دارای خوش خوراکی بیشتری هستند. برای تعیین خوشخوراکی گراس ها می توان از آزمایشات چرای مستقیم دام و یا از خرگوش و حشرات استفاده کرد. یکی از روش های ساده تخمین خوشخوراکی کشیدن برگ گراس ها بین لب ها است.
۲-۱-۲-۶ افزایش جذب اختیاری:
از سایر صفات مهم کیفی می توان به میزان جذب اختیاری Intake اشاره کرد. افزایش جذب اختیاری عبور علوفه از شکمبه دام را تسریع می کند و دام علوفه بیشتری مصرف می نماید. بنابراین سرعت هضم می تواند بعنوان معیاری برای مقدار جذب اختیاری باشد. در بین گونه ها و ارقام گراس ها و لگوم ها برای این صفت تنوع قابل ملاحظه ای وجود دارد. اما اندازه گیری آن مشکل است.
۲-۱-۲-۷ کاهش مواد ضد کیفیت:
حذف یا کاهش مواد ضد کیفیت Anti Nutritional Factors مثل ساپونین در یونجه نیز مهم هستند البته کاهش این مواد ممکن است اثرات نامطلوبی بر کاهش مقاومت به بیماری ها داشته باشند و با بروز بیماری های قارچی قابلیت جذب اختیاری علوفه را کاهش دهند.
۲-۱-۲-۸ توسعه فصل چرا:
پراکنش رشد فصلی علوفه است. رشد خوب در اواخر زمستان و اوایل بهار برای چرای زودرس اهمیت دارد. در حالیکه رشد گیاه بعد از بارندگی های پاییزه برای چرای پاییزه و زمستانه در کشور ما حائز اهمیت است. یکی از راه‌های توسعه فصل چرا استفاده از بذوری است که از لحاظ دوره سیکل رویشی و زایشی نیز تنوع کافی داشته اند.
۲-۱-۲-۹ مقاومت به چرای دام:
یکی از عوامل مهم در زنده مانی گراس ها، تجمع کربوهیدرات های محلول در پنجه ها در اوایل فصل زمستان و حفظ غلظت آن درطول دوره سرما است. علاوه بر این کربوهیدرات های محلول انرژی مورد نیاز را برای رشد مجدد گیاه بعد از چرای دام تامین می کنند برداشت های متوالی و چرای بی رویه به این جهت که به گیاه فرصت نمی دهد تا کمبود قندهای محلول را جبران کند، موجب کاهش عمر و دیرزیستی گیاه می شود. برای ایجاد مقاومت به چرا می توان از دام زنده و یا روش های مشابه چرای دام استفاده کرد در روش اخیر با مقایسه بیوماس تولید شده در برداشت های مکرر (۳ هفته یکبار) مقاومت به چرای دام اندازه گیری می شود (جعفری و همکاران ۱۳۷۹).

۲-۲ مشخصات گیاهشناسی:
علف گندمی A. elangutum از خانواده Triticeae گیاهیست چند ساله بومی جنوب اروپا و آسیای میانه جائی که خاکهای شور و اطراف سواحل می روید. گیاهان این گونه در کوهپایه های شور و قلیائی کشف شده که ب

Leave a Comment